Muğla’da su tartışması yeni bir evreye girdi.
AK Parti cephesi bu kez “su krizi” tanımını reddederek, kamuoyuna şu cümleyle seslendi:
“Muğla’da su sorunu yok, yönetim sorunu var.”
Bu ifade ilk bakışta iddialı ve net görünebilir.
Ancak bu cümle beraberinde çok daha kritik bir soruyu da getiriyor:
Eğer sorun yönetimse, bu yönetimi kim yapıyor?
Yönetim Nerede Başlar?
Türkiye’de su yönetimi belediyelerle başlayan bir süreç değildir.
Bu, siyasi değil teknik ve hukuki bir gerçektir.
İçme ve kullanma suyunun;
• Planlanması
• Tahsisi
• Barajların işletilmesi
• Havzalar arası su transferleri
• Ana iletim altyapısı
tamamı merkezi idarenin, yani Devlet Su İşleri’nin (DSİ) yetki alanındadır.
DSİ’nin bağlı olduğu yer ise açıktır:
Merkezi hükümet.
Belediyeler bu yapının yalnızca dağıtım ayağında yer alır.
Ellerine ne kadar su tahsis edilirse, onu yönetebilirler.
Dolayısıyla AK Parti’nin dile getirdiği “yönetim sorunu” ifadesi,
doğrudan merkezi su politikalarını işaret eder.
AK Parti’nin Söylemi Ne Anlama Geliyor?
AK Parti “su sorunu yok” diyorsa, şu sorular kaçınılmaz hâle gelir:
• Muğla neden yaz aylarında ciddi su kesintileri yaşıyor?
• Neden barajlar taşkın riskiyle gündeme gelirken içme suyu sağlanamıyor?
• Neden havza içi talepler karşılanmıyor?
Eğer su varsa ama halka ulaştırılamıyorsa,
bu durum zaten bir yönetim sorununun varlığını kabul etmek anlamına gelir.
Ancak burada kritik nokta şudur:
Bu yönetim, belediyelerin yönettiği bir alan değildir.
Dalaman Çayı Örneği: Yetki Kimde?
Muğla, Dalaman Çayı’ndan içme ve kullanma suyu için yaklaşık 50 milyon metreküp su talep etti.
Bu talep karşılanmadı.
Buna karşılık DSİ, yaklaşık 220 milyon metreküp suyu Aydın’a tahsis etti.
Bu tabloyu nasıl okumalıyız?
• Teknik bir zorunluluk mu? Hayır
• Bilimsel bir mecburiyet mi? Hayır
Bu, açık biçimde idari ve siyasi bir tercihtir.
Havza yönetiminin temel ilkesi nettir:
“Önce havza içi ihtiyaçlar karşılanır.”
Muğla kendi havzasında su sıkıntısı yaşarken,
suyun başka bir havzaya yönlendirilmesi
AK Parti’nin ifade ettiği gibi bir “yönetim sorunu” ise,
bu yönetimin adresi de bellidir.
“Su Yok” Denilirken Barajlar Neden Taşıyor?
Ak Köprü Barajı örneği, tartışmayı daha da görünür kılıyor.
Bir yandan Muğla halkına
“içme suyu için kaynak yok” deniliyor.
Diğer yandan aynı baraj için
taşkın riski uyarıları yapılıyor.
Bu tablo şunu gösteriyor:
• Sorun suyun olmaması değil
• Suyun nereye, ne için yönlendirildiğidir
Yani mesele doğa değil,
yönetim tercihleridir.
CHP Bu Tablo İçinde Nerede Duruyor?
CHP’li belediyeler bugün:
• Kendilerine tahsis edilen sınırlı suyu yönetmeye çalışıyor
• Kayıp-kaçak oranlarını düşürmeye çalışıyor
• Yeni kaynak ve alternatif projeler geliştiriyor
Ancak;
• Baraj açma yetkileri yok
• Havzalar arası su aktarımı yapamazlar
• Tahsis kararları veremezler
Bu nedenle “yönetim sorunu” ifadesinin belediyelere yöneltilmesi,
teknik ve hukuki karşılığı olmayan bir eleştiridir.
Anayasa Ne Diyor?
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası bu konuda açıktır:
• Madde 56: Herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.
• Madde 5: Devlet, bireyin yaşam hakkını korumakla yükümlüdür.
İçme ve kullanma suyu, bu hakların temelidir.
Suyun enerji projelerine, imar baskılarına veya siyasi önceliklere göre dağıtılması,
yalnızca yanlış bir tercih değil,
anayasal sorumluluğun ihlalidir.
Sonuç: “Yönetim Sorunu Var” Diyen Yetkiyi de Göstermeli
Evet, Muğla’da bir yönetim sorunu vardır.
Ama bu sorun;
• Su tahsis yetkisini elinde tutan,
• Havza dışı transfer kararlarını veren,
• Su politikalarını merkezi düzeyde belirleyen
yapının sorunudur.
Yani mesele suyun kimde olduğu değil,
kararların kim tarafından alındığıdır.
Ve karar kimdeyse,
sorumluluk da oradadır.
Su yaşamdır.
Yönetemeyen siyaset, yaşamı da riske atar.
