NASA'nın evrenin sırlarını aydınlatmak amacıyla 20 Kasım 2004'te fırlattığı Neil Gehrels Swift Gözlemevi, görev süresinin sonuna yaklaşıyor. Planlanan iki yıllık ömrünün çok ötesinde tam 21 yıl boyunca hizmet veren teleskobun önümüzdeki haftalarda Dünya atmosferine girerek yanıp kül olması bekleniyor.
Bilime 21 yıl hizmet verdi
Swift, uzaydaki ani ve güçlü gama ışını patlamalarını tespit etmek üzere özel olarak tasarlandı. Saniyeler veya dakikalar süren bu patlamaları yakalamak için teleskop, yönünü sadece bir dakika içinde patlamanın olduğu noktaya çevirerek astronomide bir ilke imza attı. Görev süresi boyunca 2.000'den fazla gama ışını patlamasını gözlemleyen Swift, ayrıca 1.400'den fazla süpernova inceledi. Teleskop, kara delikler tarafından yutulan yıldızları, aktif galaksileri, asteroitleri ve kuyruklu yıldızları kaydetti. 2022'de "BOAT" (Tüm Zamanların En Parlak Gama Işını) olarak adlandırılan tarihi bir kozmik patlamayı da tespit etti.
Güneş hareketleri düşüşü hızlandırdı
Swift'in yörüngesinin alçalmasındaki en önemli etkenlerden biri artan Güneş hareketleri oldu. Güneş'teki patlamaların Dünya atmosferini ısıtıp genişletmesiyle, alçak yörüngedeki teleskop üzerindeki sürtünme arttı ve irtifa kaybetmesine neden oldu. NASA, 23 Ekim'de bilimsel operasyonları resmen durdurdu. Swift, son gözlemini 20 Ekim'de, Dünya'dan yaklaşık 275 kilometre yükseklikteyken gerçekleştirdi. NASA, robotik kurtarma aracı LINK ile teleskobun yörüngesini yükseltmeyi denedi. Katalyst Space Technologies iş birliğiyle geliştirilen LINK, 3 Temmuz 2026'da uzaya fırlatıldı ancak yön kontrol mekanizmasındaki arıza nedeniyle Swift'i yakalayamadı. NASA, Ağustos ayında kurtarma planından vazgeçti.
