Hürmüz gerilimi, çip ve gübre tedarik zincirlerini tehdit ediyor

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanmanın küresel ekonomideki etkilerini hızla artırdığını belirtiyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ GERİLEME

UNCTAD'ın mart ayında yayımladığı güncellenmiş rapora göre, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişleri mart başından beri yüzde 95 oranında geriledi. Bu durum, küresel deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin dörtte birini ve dünya gübre ihtiyacının önemli bir kısmını etkileyerek enerji fiyatlarında ve nakliye ücretlerinde ciddi artışlara neden oldu. Hürmüz Boğazı'nın kapanması, ekonomide büyük bir belirsizlik yaratırken, UNCTAD, bu krizin geçmişteki Kovid-19 ve Ukrayna savaşı gibi olaylarla karşılaştırılmasına olanak tanıyacak bir izleme paneli kurdu.

KALICI HASARLAR KAÇINILMAZ

UNCTAD, gerilim sona erse bile kalıcı hasarların kaçınılmaz olduğunu vurguluyor. Özellikle, Orta Doğu'daki gübre teslimatlarındaki aksamalar, tarımsal verimliliği bir yıl boyunca olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, çip endüstrisi için kritik olan asil gazların sevkiyatındaki kesintiler, yapay zeka çiplerinin küresel arzını tehdit edebilir. Analistler, krizin yapısal bir hal alması durumunda küresel teknoloji ve gıda arzının ciddi şekilde darbe alacağını belirtiyor.

GEMİLER MAHSUR KALDI

Sadi Kaymaz, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin enerji sektörünün ötesine geçerek kritik alanlarda tedarik kayıplarına yol açtığını ifade ediyor. Özellikle küresel üre ticaretinin yüzde 45’inin Basra Körfezi’ndeki üreticiler tarafından karşılandığını belirten Kaymaz, bölgedeki çatışmalar nedeniyle bu üretimin yarısından fazlasının devre dışı kaldığını aktardı. Çatışmaların başlangıcından bu yana yalnızca 11 gübre yüklü geminin geçebildiğini ve Körfez’de 44 gübre gemisinin mahsur kaldığını duyurdu.