Avrupa ülkeleri tarafından 20. yüzyılın ikinci yarısında Kuzeydoğu Atlantik'e bırakılan yaklaşık 200 bin radyoaktif atık varilinin durumu, NODSSUM projesi kapsamında bilim insanları tarafından incelendi. Bu varillerin büyük çoğunluğunda düşük ve orta seviyeli radyoaktif atıkların beton, bitüm veya reçine gibi maddelerle sabitlendiği belirtiliyor.
DERİN DENİZ DALGILARI ÇALIŞTI
Yaklaşık 30 bilim insanının katıldığı projede, Fransız araştırma gemisiyle bölgeye giden ekip, insanlı denizaltı Nautile ile 4 bin 700 metreden daha derinlere toplam 20 dalış gerçekleştirdi. Deniz tabanına ulaşan araştırmacılar, varilleri ve çevrelerindeki tortuları doğrudan görüntüleyerek örnekler topladı. Bazı varillerin korozyona uğradığı, parçalandığı ve içlerindeki malzemenin çevreye yayıldığı tespit edildi. Yapılan ölçümlerde Kobalt-60, Niyobyum-94, Sezyum-137 ve Amerikyum-241 gibi radyoaktif izotoplar belirlendi.
ATIK MİKTARI VE ÇEVRESEL ETKİLER
Geçmişte radyoaktif atıkların bertaraf edildiği Kuzeydoğu Atlantik'e İngiltere'nin 140 binden fazla, Belçika'nın yaklaşık 55 bin ve Fransa'nın 46 binden fazla varil bıraktığı biliniyor. Toplam sayının 200 bini aştığı tahmin ediliyor. İlginç bir şekilde, paslanmış metal yüzeyleri yaşam alanı olarak kullanan anemonlar, süngerler ve yengeçler gibi canlılar varillerin çevresinde gözlemlendi. Bilim insanları, radyoaktif maddelerin bu canlılara geçip geçmediğini ve derin deniz ekosistemini nasıl etkilediğini araştırmaya devam ediyor. 2026'da yapılması planlanan çalışmalar, bir yıl önce başlayan araştırmanın ikinci aşamasını oluşturuyor.
