Pasifik Okyanusu'ndaki Runit Adacığı'nda bulunan ve Soğuk Savaş döneminden kalma nükleer atıkları barındıran dev beton kubbe, çevresel riskleri artırıyor. Deniz seviyesinin yükselmesi ve yapısal yıpranmalar, bölge için tehlike arz etmeye devam ediyor.
Nükleer Denemelerin Mirası
ABD'nin 1958'deki Cactus nükleer denemesiyle oluşan dev krater, 1977-1980 yılları arasında onlarca nükleer testten arta kalan radyoaktif toprak ve enkazla dolduruldu. Bu atıkların üzeri, 115 metre çapında ve 45 santimetre kalınlığında beton bir kubbe ile kapatıldı. Kubbenin altında, yarılanma ömrü 24 bin yılı aşan plütonyum-239 gibi yaklaşık 85 bin metreküp radyoaktif madde bulunuyor.
Yapısal Zafiyetler ve Sızan Deniz Suyu
Maliyet gerekçesiyle kubbenin tabanına beton sızdırmazlık katmanı eklenmemesi, atıkların adanın gözenekli yapısı ve okyanus suyu ile temas etmesine neden oldu. 2018'de yapılan incelemelerde kubbede çatlaklar tespit edilirken, dış toprak numunelerinde yüksek radyasyon değerleri belirlendi. 2024'te yayımlanan bir rapor, deniz suyunun tesise sızdığını ve gömülü atıklarla doğrudan temas ettiğini doğruladı.
Yükselen Deniz Seviyesi ve Deprem Riski
Deniz seviyesinden sadece iki metre yükseklikte bulunan Runit Adacığı, iklim değişikliği nedeniyle risk altında. Yüzyılın sonuna kadar deniz seviyesinin yaklaşık bir metre yükselebileceği tahmin ediliyor. Ayrıca adanın deprem ve tsunami kuşağında yer alması, yapının bütünlüğüne yönelik riskleri daha da artırıyor.
