Pazar tezgahları şaşırtıyor: Üreticiye 10 lira, vatandaşa 50 lira!

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar'ın nisan ayı verilerine dayanan analizi, üretici ile tüketici arasındaki makasın vahim boyutlara ulaştığını gözler önüne seriyor. Analizler, bazı temel ürünlerde fiyat farkının yüzde 393'ü aştığını ortaya koyuyor.

ELMADAN SOĞANA, UÇURUM BÜYÜYOR

Rapora göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkının zirveye ulaştığı ürün elma oldu. Üreticide 18 lira 75 kuruş olan elma, markette adeta dudak uçuklatan bir rakamla 92 lira 58 kuruşa alıcı buluyor. Bu da elmanın 4,9 kat fazlaya satıldığı anlamına geliyor. Havuç, yeşil soğan, marul ve pırasa gibi ürünlerde de benzer dramatik fiyat artışları gözlemleniyor. Havuç üreticide 11 lirayken markette 47 lira 29 kuruşa, yeşil soğan 17 lira 64 kuruşken 60 lira 91 kuruşa satılıyor.

MARKET RAFLARINDA FİYAT DALGALANMALARI

Nisan ayı boyunca marketlerde 40 ürünün 18'inde fiyat artışı, 12'sinde ise düşüş kaydedildi. En dikkat çekici artış, yüzde 48,7 ile yeşil soğanda yaşanırken, bunu yüzde 29,9 ile ıspanak ve yüzde 29,2 ile kuru soğan takip etti. Öte yandan, patlıcan fiyatlarında yüzde 74,3'lük dev bir düşüş yaşanırken, salatalık ve sivri biberde de önemli gerilemeler görüldü. Üretici tarafında ise en büyük fiyat düşüşü yüzde 64,7 ile patlıcandaydı. Kuru soğan ise üreticide yüzde 109,1'lik rekor bir artışla dikkat çekti.

ARZ VE TALEP DİNAMİKLERİ VE GİRDİ MALİYETLERİ

Bayraktar, bu fiyat hareketlerinin ardında yatan nedenleri de açıkladı. Depolarda azalan soğan ve patates stokları, uzun süren yağışlar nedeniyle yaşanan çürümeler ve rekolte düşüşleri fiyatları yukarı çekerken; beyaz lahana, karnabahar ve ıspanakta arzın azalması da benzer etkiyi yarattı. Limon fiyatlarındaki artışın da arzdaki düşüşten kaynaklandığı belirtildi. Buna karşılık, olumlu hava koşulları nedeniyle birim verimin artması patlıcan, sivri biber ve salatalıkta arzı artırarak fiyatları düşürdü. Elma ve havuçta ise talepteki azalma fiyatları baskıladı. Girdi maliyetlerinde ise gübre, yem, elektrik ve tarım ilaçlarındaki artışlar dikkat çekerken, mazotta nisanda bir azalış gözlemlendi.