Dünyanın önde gelen finans kuruluşu J.P. Morgan, önümüzdeki yıl küresel ölçekte büyük bir gıda tedarik krizi yaşanabileceği yönünde bir uyarıda bulundu. Kurumun araştırmalarına göre, küresel gıda enflasyonunun 2027'nin başlarına kadar mevcut yüzde 2,8 seviyesinden yüzde 5'e kadar yükselebileceği öngörülüyor.
Gübre tedarikindeki riskler
Raporda, potansiyel gıda krizinin en önemli nedenlerinden birinin gübre tedarikindeki riskler olduğu vurgulandı. Özellikle tarımsal üretimde hayati önem taşıyan nitrojen gübresinin küresel arzında meydana gelebilecek aksamaların, gıda fiyatları üzerinde ciddi bir baskı oluşturabileceği belirtildi. Dünya genelinde kullanılan nitrojen gübresinin yaklaşık üçte birinin, enerji ve ticaret açısından kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı üzerinden taşındığına dikkat çekildi. Bu bölgedeki ulaşımın sekteye uğraması durumunda, gübre sevkiyatlarında ciddi aksamalar yaşanabileceği ve bunun tarımsal üretim maliyetlerini artıracağı ifade edildi.
Stratejik rezervlerin yetersizliği
J.P. Morgan değerlendirmesine göre, petrol piyasalarının aksine, gübre için geniş çaplı stratejik rezervlerin bulunmaması, olası bir tedarik kesintisi durumunda piyasaların şoklara karşı daha savunmasız kalmasına neden olabilir. Nitrojen gübresi, dünya genelinde yetiştirilen mahsullerin yaklaşık yarısının üretiminde kullanıldığı için, gübre arzındaki bir daralma sadece çiftçilerin maliyetlerini değil, aynı zamanda doğrudan gıda arzını ve tüketici fiyatlarını da etkileyecektir. Bu senaryo gerçekleşirse, gıda enflasyonunun yükselmesi, küresel gıda maliyetlerinin yeniden önemli bir gündem maddesi haline gelmesine yol açacaktır. Enerji taşımacılığındaki jeopolitik gerilimlerin, sadece petrolü değil, tarımsal üretimin temel girdilerinden olan gübreyi ve dolayısıyla sofradaki gıda fiyatlarını da etkileyebileceği öngörülüyor.
