Yargıtay'dan flaş karar: 18 yaş altı sigortalılıkta ispat yükü değişti, emeklilikler tehlikede mi?

Son günlerde sosyal medya ve çeşitli yayın organlarında 18 yaş altındaki sigortalılık süreleriyle ilgili çıkan haberler, pek çok çalışanın zihninde soru işaretleri oluşturmuş durumda. Vatandaşlar, kendi sigorta başlangıçlarının iptal olup olmayacağı, emekliliklerinin risk altında olup olmadığı ve 18 yaşından önceki çalışmalarının geçerliliğini yitirip yitirmeyeceği gibi konuları merak ediyor.

18 YAŞ ALTI SİGORTALILIKTA KİMLER RİSK ALTINDA?

Ancak SGK uzmanlarının aktardığı bilgilere göre, bu endişeler genellikle yanlış anlaşılmalardan kaynaklanıyor. Genel bir iptal uygulaması söz konusu değil. Tartışma, yalnızca anne veya babaya ait işyerlerinde 18 yaşından önce sigortalı olarak çalıştırılan kişileri ilgilendiriyor. Diğer işverenlere ait işyerlerinde yapılan sigortalı çalışmalarla ilgili herhangi bir sorun bulunmuyor.

YARGITAY'DAN EBEVEYN İŞYERİ ÇALIŞMALARINA YÖNELİK KRİTİK KARAR

Hukuki tartışmaların temelinde, SGK'nın 2013/11 sayılı Genelgesi yatıyor. Bu genelgeye göre, anne veya babanın işyerinde çalışan küçüğün sigortalı sayılabilmesi için vasi katılımıyla yapılmış ve hakim onaylı bir hizmet sözleşmesi gerekmekte. SGK, bu şartların sağlanmadığı durumlarda ilgili sigortalılık bildirimlerini geçersiz kabul edebiliyor. Bu durum, yıllar önce yapılan ve o dönemde kabul gören bildirimlerin, primlerin ve hizmet kayıtlarının, emeklilik planlarını olumsuz etkileyebileceği anlamına geliyor. Özellikle EYT kapsamında olanlar için, sigorta başlangıcının geçersiz sayılması durumunda bu haktan mahrum kalma riski doğabiliyor. Ayrıca, çalışma hayatının farklı dönemlerinde ebeveyn işyerlerinde çalışmış olanların prim gün sayılarında da eksiklikler meydana gelebiliyor, hatta bağlanmış emekli aylıklarının bile yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebiliyor. Yargıtay ise bu konuda daha farklı bir yaklaşım sergiliyor. Mahkemeler, SGK genelgesindeki şekli şartlardan ziyade, kişinin gerçekten çalışıp çalışmadığının özüne bakılması gerektiğini savunuyor. Fiili çalışmanın tespiti için işyeri faaliyetleri, bordro kayıtları, ücret ödemeleri, tanık anlatımları gibi deliller değerlendiriliyor. Nitekim Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 23 Şubat 2023 tarihli bir kararı, annesine ait işyerinde 18 yaşından önce çalışanların fiili çalışmasını ispatlaması durumunda, sırf şekli eksiklikler nedeniyle sigortalılık sürelerinin geçersiz sayılamayacağını ortaya koydu. Kararda, çocukları korumak amacıyla getirilen kuralların, çocuğun aleyhine yorumlanamayacağı ve sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldıracak şekilde uygulanamayacağı vurgulandı. Bu nedenle, anne veya babasına ait işyerinde 18 yaşından önce sigortalı çalışması bulunan kişilerin hizmet kayıtlarını dikkatle incelemeleri ve haklarını yasal yollarla aramaları büyük önem taşıyor.