Merkez Bankası'ndan eşel mobil analizi: Enflasyonu düşürme potansiyeli

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 'Merkezin Güncesi' blogunda eşel mobil mekanizmasının enflasyon üzerindeki etkilerine dair bir analiz yayımladı. Bu analize göre, 2026 yılından itibaren devreye alınacak sistemin, küresel enerji fiyatlarındaki artışların yurt içindeki fiyatlara yansımasını önemli ölçüde sınırlayacağı ifade edildi.

AKARYAKIT HARCMALARI VE ENFLASYON

Analizde, akaryakıt harcamalarının 2026 yılında tüketici sepetinin yüzde 3,21'ini oluşturacağına dikkat çekildi. Bu kalemdeki fiyat artışlarının, enflasyonu doğrudan etkilediği ve ulaştırma ile gıda gibi birçok sektörde dolaylı maliyet artışlarına yol açtığı belirtildi. Ayrıca, akaryakıt fiyatlarının yüksek görünürlüğünün, beklenti yönetimi ve fiyatlama davranışları üzerinde de etkili olduğu vurgulandı.

EŞEL MOBİL MEKANİZMASI

Eşel mobil sisteminin, akaryakıt fiyatları üzerindeki vergi bileşenleri ile devreye girdiği ifade edildi. 4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren uygulama, ÖTV ayarlamaları sayesinde maliyet artışlarının tüketici fiyatlarına yansımasını sınırlandırıyor. Şubat 2026 itibarıyla maktu ÖTV'nin payı benzinde yüzde 26, motorinde yüzde 24 ve LPG'de yüzde 21 seviyesinde. Bu yapı, petrol fiyatlarındaki artışlara karşı vergi indirimi yoluyla fiyat artışını dengeleme imkânı sağlıyor. Merkez Bankası'nın hesaplamalarına göre, Brent petrol fiyatındaki yüzde 10'luk bir artış, eşel mobilin olmadığı bir senaryoda enflasyonu 12 ay sonunda yaklaşık 1 puan artırıyor. Ancak eşel mobil uygulaması bu etkiyi belirgin bir şekilde azaltıyor. Brent petrolün ortalama 70 dolar olduğu durumda enflasyon etkisi 1,9 puandan 0,6 puana geriliyor, 90 dolar olduğu durumda ise eşel mobilin enflasyonu 3,7 puana kadar düşürdüğü hesaplanıyor. Merkez Bankası, eşel mobil mekanizmasının, dış şokların yurt içi enflasyona geçişini sınırlayan önemli bir politika aracı olduğunu belirtiyor.