Avrupa merkezli üç çevre örgütü, Tefal markasının sahibi Fransız Groupe SEB'e resmi ihtarname göndererek mutfak gereçlerinde kullanılan PFAS türevi maddeleri üretimden çıkarması çağrısında bulundu. Halk arasında “sonsuz kimyasallar” olarak anılan bu maddelere ilişkin kamuya açık bir takvim sunması için şirkete 3 ay süre verildi. Örgütler, şirketin Fransa'daki kurumsal özen yükümlülüğü ile sosyal sorumluluk mevzuatını ihlal ettiğini öne sürdü.
Yanıt verilmezse dava açılacak
Çevre örgütleri, 3 ay içinde adım atılmaması halinde konuyu yargıya taşıyacaklarını bildirdi. Hukuki ihtarın odağında, yapışmaz tava kaplamalarında kullanılan ve teflon adıyla bilinen politetrafloroetilen (PTFE) bulunuyor. PTFE doğrudan kanserojen olarak sınıflandırılmasa da uzmanlar, çevresel etkilerin ürünün tüm yaşam döngüsü boyunca değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Norveç Bilim Üniversitesi çevre kimyası uzmanı Prof. Dr. Hans Peter Arp, “Malzeme pişirme sırasında stabil kalabiliyor ancak fabrika üretim aşamasında ve kullanım sonrası çöp sahalarında yakılması sürecinde açığa çıkan toksik kalıntılar toprak ve yer altı sularında kalıcı kirlilik yaratıyor” dedi.
Şirket mevzuata uyduğunu savunuyor
Groupe SEB, iddialarla ilgili belgelerin incelendiğini ve yasal çerçevede yanıt verileceğini açıkladı. Şirket, “Tüm üretim süreçleri ulusal ve Avrupa Birliği normlarına tam uyum içinde ve denetim organlarının gözetiminde yürütülüyor” görüşünü savundu. Şirket aleyhine, yapışmaz kaplamaların ekolojik etkilerini gizleyerek yanıltıcı ticari uygulamalarda bulunduğu iddiasıyla 2025'te de benzer davalar açılmıştı. İhtarname, Avrupa Birliği'nin tüketici ürünlerinde PFAS kullanımını geniş ölçekte sınırlamayı amaçlayan yeni düzenleme paketini müzakere ettiği dönemde gönderildi. Avrupa Kimyasallar Ajansı, bileşiklerin insan sağlığı ve doğaya yönelik tehditlerine dikkat çekerken, kimya sanayisi temsilcileri ekonomik muafiyetler için Brüksel'de temaslarını sürdürüyor. Fransa'da yapışmaz yüzeyli tavaları yasaklamayı öngören yerel yasa teklifi ise üretici sektörün girişimleri sonucunda yasa metninden çıkarılmıştı. Geçen yüzyılın ortalarında geliştirilen PFAS bileşikleri, ısıya, suya ve yağa dayanıklılıkları nedeniyle tekstil ve gıda ambalajları gibi birçok alanda kullanılıyor. Bu maddelerin Avrupa genelinde tespit edilen 23 bini aşkın noktada kalıcı kirliliğe yol açtığı kaydedildi. Çevre örgütleri, endüstriyel üretimde paslanmaz çelik ve dökme demir gibi alternatiflere geçilmesini istedi.
