Güneydoğu Asya kökenli, susam tanesi büyüklüğündeki Euwallacea fornicatus adlı istilacı böcek türü, Antarktika haricindeki tüm kıtalara yayılarak küresel ölçekte ağaç popülasyonlarını ve ekonomileri tehdit altına aldı.
Ağaçlarda 'Fusarium kuruması'na yol açıyor
Yaklaşık 680 farklı ağaç türünü etkileyebilen bu zararlı, ağaç gövdelerindeki deliklere taşıdığı mantar ile bitkilerin damar sistemini tıkıyor. Bu durum, ‘Fusarium kuruması’ olarak bilinen ve ağaçların su ile besin alamayarak bir yıl içinde ölmesine neden olan bir süreci tetikliyor. Zararlının küçük boyutu, ahşap ambalaj ve odun sevkiyatları aracılığıyla sınır ötesi yayılmasını kolaylaştırıyor. Dişi böceklerin döllenme olmaksızın üreyebilmesi, türün en tehlikeli özelliklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Tek dişi böcek bile dev koloniler kurabiliyor
Tek bir dişi böceğin bile yeni bir bölgede büyük koloniler oluşturabildiği belirtilirken, enfekte olan ağaçların kurtarılamaması nedeniyle tek çözümün kesilip imha edilmeleri olduğu vurgulanıyor. Bu durum, özellikle Güney Afrika gibi ülkelerde 65 milyon ağacın kesilmesi gerekebileceği ve bunun 20 milyar dolarlık bir maliyete yol açabileceği tahminleriyle devasa bir finansal yük oluşturuyor. Küresel zararın yüz milyarlarca dolara ulaşması bekleniyor. Avustralya gibi ülkelerde yayılımı durdurulamayan zararlıya karşı bilim insanları, parazit yaban arıları ve akarlar gibi biyolojik mücadele yöntemleri üzerine çalışıyor. Öte yandan, dünya genelinde endişe yaratan bu istilacı türün Türkiye'de de tespit edildiği bildirildi. 2024 yılında İstanbul-Eminönü'ndeki ağaçlarda morfolojik ve DNA analizleriyle varlığı doğrulanan böcek için Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Örgütü, Türkiye'deki durumu "mevcut, yaygın değil ve resmi denetim altında" olarak sınıflandırdı. İstanbul'daki bölgesel istilanın tamamen ortadan kaldırılmasına yönelik resmi denetim ve imha çalışmaları devam ediyor.
