Suudi Arabistan’ın güneyindeki Rub el-Hali Çölü’nde, Uruk el-Celibe bölgesinde bulunan taş mızrak uçlarında zehirli bitki kalıntıları saptandı. Adı “sulama yerindeki kum tepeleri” anlamına gelen bölge, yaklaşık 125 bin yıllık bir göl yatağıyla ilişkilendiriliyor. Ancak aletlerin kesin yaşı bilinmiyor.
Taş uçlarda bitki kalıntısı
İncelenen taşların üzerinde, halk arasında “zehirli ok ağacı” diye bilinen Acokanthera schimperi bitkisine ait kimyasal izler bulundu. Bölgede 5.500’den fazla taş obje ile bitki lifi, reçine ve ahşap kalıntılarına da ulaşıldı. Mikroskobik incelemelerde taş uçlarda hayvan dokusu izleri belirlendi; aletlerin bulunduğu noktaların hayvan kemikleriyle örtüşmesi, burada avlanma ve avı işleme faaliyetleri yapıldığına işaret etti. Birbiriyle uyumlu taş parçaları da silahların göl kıyısında üretildiğini düşündürüyor. Max Planck Jeoantropoloji Enstitüsü ve Griffith Üniversitesi’nden arkeolog Chris Clarkson, “Zehrin tam olarak nasıl hazırlandığını veya ne kadar etkili olduğunu henüz belirleyemedik. Bu nedenle bu bulguyu, av silahlarında zehir kullanımına dair kesinleşmiş ilk örnek değil, ‘potansiyel olarak en eski kanıt’ şeklinde nitelendiriyoruz” dedi.
Gölün yaşı aletlerin yaşını göstermiyor
Geçmişte bölgede 340 kilometrekare genişliğinde ve 29 metre derinliğinde bir tatlı su gölü bulunuyordu. Göl çevresindeki bitki örtüsü su aygırları, dev bufalolar, deve kuşları, ceylanlar ve oriksler için yaşam alanı oluşturuyordu. Clarkson, bugün çöl olan yerde su aygırlarının yaşamış olmasının Dünya iklimindeki büyük değişimi gösterdiğini söyledi. Araştırma ekibinde bulunmayan Algarve Üniversitesi’nden Paleolitik arkeolog Geoffrey Rose, aletlerin yüzeyden toplandığına dikkat çekti. Rose, “125 bin yıl öncesi tarihi, aletlerin kendisine değil, o bölgedeki gölün varlığına işaret ediyor. Dolayısıyla bu tarih, aletler için kesin bir üretim yılı değil, yalnızca mümkün olan en eski sınırı temsil ediyor” dedi. Kazı alanında insan kalıntısı bulunmadı. Araştırmacılar, bölgenin modern insanların Afrika’dan Güneybatı Asya’ya yayıldığı döneme denk gelmesi nedeniyle silahları Homo sapiens’in kullanmış olabileceğini düşünüyor. Daha yağışlı dönemlerde Arap Yarımadası kıtalar arasında geçiş güzergâhıydı. Ekip, eski gölün derinliklerindeki bozulmamış katmanlarda yapılacak kazılarla avcıların ne zaman yaşadığını ve zehirli silahları düzenli kullanıp kullanmadığını belirlemeyi amaçlıyor.
