Nadir elementlerde stratejik sınav: Türkiye, Ar-Ge ve işbirliği ile küresel yarışa hazırlanıyor

Hükümet, Eskişehir Beylikova'daki nadir toprak elementleri rezerviyle ilgili endüstriyel tesisin bu yıl devreye alınacağını açıklarken, akademisyenler Türkiye'nin bu alanda araştırma-geliştirme ve uluslararası işbirliğine acil ihtiyaç duyduğunu vurguluyor. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi'nden Prof. Dr. Etem Karakaya, Türkiye'nin nadir elementlerdeki değer zincirine girebilmesi için yüksek teknoloji transferi, büyük ölçekli finansman ve küresel pazarlara erişim gibi yapısal engelleri aşması gerektiğini belirtiyor.

STRATEJİK GÜÇ İÇİN TEK BAŞINA REZERV YETMİYOR

Karakaya, rezerv büyüklüğünün tek başına stratejik güç getirmediğine dikkat çekerek, nadir elementlerin madencilik aşamasındaki küresel pazar değerinin geçen yıl itibarıyla sadece 600-800 milyon dolar olduğunu, ancak bu elementlerden üretilen nihai teknolojik ürünlerin değerinin 40 milyar doları aştığını açıkladı. Akademisyen, Türkiye için asıl sınavın yüksek katma değerli üretimi çevresel sürdürülebilirlikle birlikte tasarlayan bir strateji kurabilmek olduğunu vurguladı.

TEKNOLOJİK ALTYAPI VE İŞBİRLİĞİ ZORUNLULUĞU

Prof. Dr. Karakaya, Türkiye'nin nadir toprak elementlerindeki teknolojik altyapısının Çin'e karşı yetersiz olduğuna işaret ederek, Ankara'nın ABD, Kanada ve İsviçre gibi ülkelerle işbirliği görüşmeleri yaptığını belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın geçen yılki Beyaz Saray ziyaretinde de bu konunun gündeme geldiği hatırlatıldı. Karakaya, elementlerin nihai teknolojik ürünlere dönüştürülmesinin asıl stratejik önem taşıdığını, ancak bu hedeflerin birçok yapısal engel nedeniyle kolay görünmediğini ifade etti.

REZERV BÜYÜKLÜĞÜ TARTIŞMALARI SÜRÜYOR

Eskişehir'deki nadir element rezervinin büyüklüğü tartışma konusu olmaya devam ediyor. AKP, 694 milyon tonla dünyanın en büyük ikinci rezervin Beylikova'da keşfedildiğini iddia ederken, akademi dünyası bu açıklamalara mesafeli yaklaşıyor. Karakaya, rezervin büyüklüğü ve niteliğinin henüz net olmadığını belirterek, akademik çalışmaların Türkiye'deki yatakların yüzde 0.2'si ile yüzde 2'sinin nadir toprak oksitlerinden oluşmasının muhtemel olduğunu, bunun da 1.4 milyon ile 14 milyon ton arası rezerv anlamına geldiğini açıkladı.