Mars'taki 1.800 kilometrelik devasa bulut oluşumunun ardındaki gizem, Nature Geoscience dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmayla aydınlatıldı. Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Mars Express uzay aracından elde edilen verilerle yapılan çalışma, bu atmosferik olayın daha önce hiçbir gezegen atmosferinde gözlemlenmemiş eşsiz bir fiziksel süreçle meydana geldiğini ortaya koydu.
Arsia Mons'un gizemli bulutu
"Arsia Mons Uzamış Bulutu" (AMEC) olarak adlandırılan bu oluşum, Mars'ın güney yarımküresinde her yıl ilkbahar ve yaz aylarında, Arsia Mons adlı yanardağın yaklaşık 20 kilometre yükseklikteki çevresinde beliriyor. Su buzu kristallerinden oluşan bulut, her sabah yeniden oluşup gün içinde devasa boyutlara ulaşarak dağılıyor ve bu döngü aylar boyunca sürüyor. Uzun süredir bilgisayar modelleriyle açıklanamayan bu döngüsel davranış, araştırmacıların atmosfere dair ezber bozan bir süreci simülasyona dahil etmesiyle çözüme kavuştu.
Çekirdeksiz yoğunlaşma süreci
Dünya'daki bulut oluşumları genellikle su buharının havadaki toz, tuz veya polen gibi parçacıkların çevresinde yoğunlaşmasıyla gerçekleşirken, Arsia Mons üzerindeki süreç tamamen farklı işliyor. Araştırmaya göre, Mars'taki su buharı atmosferde herhangi bir çekirdek parçacığa ihtiyaç duymadan doğrudan buz kristallerine dönüşüyor. Fizikte "homojen çekirdeklenme" olarak bilinen bu durum, oda sıcaklığında bir odanın ortasında kendiliğinden su damlacıklarının oluşmasına benzetiliyor. Bu sürecin arkasında, Arsia Mons yanardağının aşırı yüksekliği ve Mars'ın ince atmosferinin yarattığı özel koşullar yatıyor. Yanardağın çevresinden geçen güçlü rüzgarlar, nemli hava kütlelerini dakikalar içinde kilometrelerce yukarı taşıyor ve bu hızlı yükseliş sırasında sıcaklık ani bir şekilde düşüyor. Yaşanan bu ani soğuma ve aşırı yüksek su buharı doygunluğu, su buharının başka bir parçacığın yardımı olmadan doğrudan dona dönüşmesini sağlıyor.
