Birmingham Üniversitesi liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, Kuzey Kutbu'nda, eriyen deniz buzlarının açık suyla buluştuğu bölgelerde doğal bir "bulut fabrikası" mekanizması keşfetti. Bu süreç, daha önce laboratuvar ortamında gözlemlenmiş olsa da, gerçek koşullar altında bu ölçekte ilk kez ayrıntılı olarak tespit edildi. Bulgular, prestijli Nature Geoscience dergisinde yayımlandı.
Güneş ışığıyla tetiklenen oluşum
Bu doğal bulut oluşum süreci, deniz, buz ve alglerden atmosfere salınan iyot, kükürt ve çeşitli organik bileşiklerin güneş ışığıyla reaksiyona girmesiyle başlıyor. Bu reaksiyonlar sonucunda havada çok küçük yeni parçacıklar oluşuyor. Başlangıçta son derece küçük olan bu parçacıklar, kısa süre içinde büyüyerek su buharının tutunabileceği bir yapı kazanıyor. Böylece havadaki su buharının damlacıklar halinde toplanmasına ve bulutların oluşmasına zemin hazırlıyor. Araştırma ekibi, mayıs ve haziran aylarında Grönland'ın güneydoğusu ve batısından Davis Boğazı'na kadar olan bölgede RRS Discovery araştırma gemisiyle veri topladı. Yeterli güneş ışığının olduğu günlerin yüzde 80'inden fazlasında yeni parçacık oluşumu gözlemlendi. Bir ölçümde, havadaki parçacık yoğunluğu yalnızca bir günde santimetreküp başına yaklaşık 50'den 1.500'e çıkarak, bulut oluşumuna katkı sağlayabilecek parçacık sayısını 50 kata kadar artırdı. Bilim insanları, Kuzey Kutbu'ndaki deniz buzlarının geri çekilmesinin, bu doğal parçacık üretiminin gerçekleşebileceği alanları genişletebileceğine dikkat çekiyor. Ancak bu durumun bölgenin iklimi üzerindeki nihai etkisi henüz net değil; bulutlar hem güneş ışınlarını yansıtarak soğutma hem de yüzey ısısını tutarak ısıtma etkisi yaratabiliyor. Bu keşfedilen mekanizmanın mevcut iklim modellerinde yeterince yer almadığı belirtilirken, bir sonraki adımda bu "bulut fabrikasının" modellere entegre edilerek Kuzey Kutbu'nun gelecekteki ısınmasındaki rolünün belirlenmesi hedefleniyor.
