Küresel ısınmayla mücadelede ezber bozan çevreci adımlar atılırken, Singapur'dan tıp ve enerji dünyasını büyüleyen bir 'modern simya' başarısı geldi. Nanyang Teknoloji Üniversitesi'nde görevli elektrokimya mühendisi Li Hong ve ekibi, çöpe giden karides kabukları gibi karbon zengini organik atıkları; hidrojen gazı, yapay protein (sahte et) ve endüstriyel çimento hammaddesine dönüştüren çok aşamalı, devrim niteliğinde bir kimyasal süreç geliştirdi. Geliştirilen bu prototip sistem, sadece atıkları yok etmekle kalmıyor, atmosferdeki karbondioksiti emerek dünyada bir ilke, yani 'karbon negatif' hidrojen üretimine imza atıyor.
ATIKTAN HİDROJEN VE PROTEİN YARATAN SİSTEMİN SIRRI
Bu dâhice sistemin işleyişi oldukça ilginç. Bilim insanları, restoranlardan ve fabrikalardan toplanan atık karides kabuklarını bilyalı değirmenlerle öğüterek başlıyor. Kabuklar, pas renginde yoğun bir bulamaca dönüştürüldükten sonra içindeki kalsiyum karbonat ayrıştırılıyor. Geride kalan organik asitler ve amonyak ise üniversitenin çatısına kurulan ve enerjisini güneş panellerinden alan özel bir elektrolizör tankına pompalanıyor. Mevcut teknolojilerde suyun hidrojen ve oksijene ayrıştırılması devasa enerji harcarken ve biriken oksijen patlama riski yaratırken, Singapurlu mühendislerin yönteminde karides kabuğu kullanımı patlama riskini ortadan kaldırıyor ve gereken enerji miktarını yarı yarıya düşürüyor. Laboratuvar ortamındaki bu mini çatı santrali, şu an saatte 14 litre temiz hidrojen gazı üretiyor.
ÜÇ FARKLI PAZARA HİTAP EDEN ÇEVRECİ MUCİZE
Sürecin en çarpıcı aşaması ise hidrojen ayrıştıktan sonra dipten çıkan biyokütle artıklarıyla başlıyor. Bu atıklar, özel bir biyoreaktörde 'fototropik mor bakteriler' ile fermente ediliyor ve sonuç olarak karides kabuklarından, kültürlenmiş yüksek proteinli bir takviye gıda elde ediliyor. Yapay et üreticilerinin de kullandığı bu mikroorganizma kaynaklı protein, su ürünleri çiftliklerindeki karides ve balıklar için sürdürülebilir bir yeme dönüşüyor. Dr. Li Hong, bu durumu "Atıktan gıdaya uzanan döngüyü kusursuz şekilde tamamladık. Bu, tam anlamıyla atığı zenginliğe dönüştürme zihniyetidir" sözleriyle özetliyor. Ayrıca, sürecin üçüncü çıktısı olan biyojenik kalsiyum karbonat, dünyada her yıl 4,2 milyar ton üretilen çimentonun ham maddesi olan kireçtaşının yerine çevre dostu bir alternatif olarak kullanılabiliyor. Uzmanlar, bu teknolojinin sadece deniz ürünleriyle sınırlı olmadığını, karton kutulardan mısır koçanına, palmiye yağı atıklarından yemek artıklarına kadar her türlü organik biyokütleye uyarlanabileceğini belirtiyor. Bilim dünyası, şimdi 200 ton karides kabuğunu işleyebilecek ilk dev pilot tesisi kurarak bu çevreci mucizeyi dünya pazarına indirmeye hazırlanıyor.
