Dünya petrol ticaretinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı'nın güvenli kullanımı konusunda İran ve Umman arasında tarihi bir anlaşmaya varıldığı duyuruldu. Bu gelişme, küresel enerji piyasalarında önemli dalgalanmalara yol açabilecek nitelikte.
GÜVENLİ GEÇİŞ İÇİN YENİ ROTA BELİRLENDİ
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran ve Maskat'ın, gemilerin seyrine uygun yeni bir kanalın coğrafi koordinatları üzerinde mutabık kaldığını ve bu geçici düzenlemeye ilişkin ortak açıklamanın son aşamaya geldiğini bildirdi. Ancak Bekayi, ABD'nin İran limanlarına yönelik uyguladığı ambargolar sürdükçe, bu yeni anlaşmanın tek başına gemilerin güvenli geçişini tam olarak güvence altına alamayacağı uyarısında bulundu. İlginç bir şekilde, bu açıklamanın hemen ardından ABD'nin, İran Devrim Muhafızları'na ait 'Baghdad Air' Havayolu şirketine yönelik yaptırımları kaldırması dikkat çekti. Bu adım, bölgedeki diplomatik tansiyonun karmaşıklığını gözler önüne seriyor.
TRUMP YÖNETİMİNİN ÖNCELİKLİ HEDEFİ
Hürmüz Boğazı'nın yeniden işler hale gelmesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın öncelikli hedeflerinden biri olarak öne çıkıyordu. Özellikle ABD ile İran arasında süregelen ve beş ayı aşkın süredir devam eden gerilim ortamında, Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde yüksek seyreden akaryakıt fiyatlarını düşürme amacı taşıyordu. Trump, bu süreçte önemli ilerlemeler kaydedildiğini ve bir anlaşmaya kısa süre içinde varılabileceğini dile getirmişti. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise boğazın açılmasının belirli şartlara bağlı olduğunu ve "Hürmüz Boğazı'nda yabancı müdahalesini kabul etmeyeceklerini" kesin bir dille ifade etti. Garibabadi'ye göre, Umman ile yapılan anlaşmanın hayata geçirilmesi durumunda, yeni rota üzerinden geçişler iki ila dört ay gibi bir süre zarfında kullanılabilecek.
NÜKLEER ANLAŞMANIN CANLANMASI UMUTLARI
Dışişleri Bakan Yardımcısı Garibabadi, ABD ile doğrudan bir müzakere yürütmediklerini ancak Washington'dan yükümlülüklerine geri dönmeye hazır olduklarına dair sinyaller aldıklarını da doğruladı. Diplomatlar, İran ve Umman arasındaki bu uzlaşmanın, 17 Haziran'da Tahran ile Trump yönetimi arasında imzalanan ancak akamete uğrayan mutabakat zaptını yeniden canlandırmasını umuyor. Bu mutabakat, ateşkesi uzatmayı, geçiş ücreti olmaksızın boğaz trafiğini savaş öncesi seviyelere döndürmeyi ve nükleer program dahil nihai bir barış anlaşmasına zemin hazırlamayı hedefliyordu. Dünya petrol ve doğalgaz arzının yaklaşık beşte birinin sevk edildiği Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail'in Şubat ayı sonlarında başlattığı savaşın ardından İran tarafından kapatılmıştı. Boğazın kontrolünü stratejik bir koz olarak gören Tahran yönetimi, Umman ile yapılan düzenleme çerçevesinde Boğaz'a giren ve çıkan ticari gemilerin İran karasularından geçeceğini belirtti. Müzakerelere yakın kaynaklar, gemilerin ilk etapta İran karasularından giriş yapıp büyük ölçüde Umman karasularından çıkacağını ve mayın riskine karşı boğazın öncelikle İran tankerleriyle test edileceğini ifade etti. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için İran Dini Lideri Mücteba Hamaney başta olmak üzere İran üst yönetiminin nihai onayının beklendiği bildirildi.
