Gizemli fosil, eski not defteriyle gün yüzüne çıktı

Chatham Adaları’nda 1999 yılında gerçekleştirilen araştırmalar sırasında keşfedilen fosil, olağanüstü korunmuş yapısıyla büyük ilgi görmüştü. Çoğu balık fosilinin aksine üç boyutlu özelliklerini büyük ölçüde koruyan bu örnek, araştırmacıların dikkatini ilk günden itibaren çekti. Ancak, fosilin bulunduğu jeolojik katmana dair ayrıntılı kayıtların eksik olması nedeniyle çalışma bir türlü tamamlanamıyordu.

FOSİLİN KEŞFİ VE TAŞINMASI

Fosil, Pitt Adası’nın batı kıyısındaki Waihere Körfezi yakınlarında, dik bir uçurumun yüzeyinde Richard Köhler tarafından fark edildi. Fosili bulmak ve onu kayadan çıkarmak oldukça zahmetli bir süreçti. Araştırmacı, keşfi takiben yaklaşık üç kilometre uzaklıktaki Flowerpot Bay’e giderek merdiven temin etti ve ardından tekrar uçuruma dönerek fosili büyük kaya blokları halinde dikkatlice çıkardı. Fosil, daha sonra Yeni Zelanda’nın Dunedin kentine taşındı.

YENİ TÜRE İLİŞKİN BULGULAR

Otago Üniversitesi’nden emekli profesör Daphne Lee, fosilin ilk incelendiği dönemde kendisinin ve paleontolog Ewan Fordyce’ın karşılaştıkları örnek karşısında büyük şaşkınlık yaşadığını ifade etti. Araştırmacılar, fosilin ülkede daha önce bulunan hiçbir balık fosiline benzemediğini belirtmişti. Michigan State Üniversitesi’nden fosil balık uzmanı Mike Gottfried’in de dahil olduğu ekip, fosilin yaklaşık 1,2 metre uzunluğunda ve günümüzde tropikal bölgelerde yaşayan tarpon balıklarını andıran yırtıcı bir türe ait olduğunu tespit etti. Uzun gövdesi, güçlü kuyruk yapısı ve yukarı doğru açılan ağzı ile bu canlının hızlı hareket eden ve küçük balıkları avlayan bir avcı olduğunu gösteriyor. Ayrıca yapılan tarihlendirme çalışmaları, fosilin yaklaşık 55 milyon yıl öncesine ait olduğunu ortaya koydu. Ancak, fosilin bulunduğu katmanın tam konumunu gösteren ayrıntılı verilerin eksikliği nedeniyle türü resmi olarak tanımlamak mümkün olmuyordu. Bu sorun, 2025 yılında Köhler’in ailesinin, paleontoloğa ait saha notlarını Otago Üniversitesi Jeoloji Bölümü’ne bağışlamasıyla çözüldü. Defterlerdeki ayrıntılı gözlemler ve arazi kayıtları sayesinde fosilin bulunduğu nokta kesin olarak belirlendi ve böylece örnek resmen kayda geçirildi. Yeni tür, hem Waihere Körfezi’ne hem de fosili keşfeden Richard Köhler’e ithafen “Ikawaihere koehleri” adıyla literatüre girdi. Araştırmacılar, bu keşfin yalnızca Yeni Zelanda’nın tarih öncesi deniz yaşamına ışık tutmakla kalmadığını, aynı zamanda tarpon benzeri balıkların evrimine dair önemli bilgiler sunduğunu vurguluyor.