Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü (Caltech), evrenin gizemlerini aydınlatacak yeni nesil bir radyo teleskobu projesine imza atıyor. Derin Sinoptik Dizilim (Deep Synoptic Array - DSA) adı verilen bu devasa proje, nihai tasarım onayını alarak inşaat finansmanını güvence altına aldı. Schmidt Sciences'ın desteğiyle hayata geçirilecek olan ve 2029 yılında tamamlanması hedeflenen bu teleskop, uzayın derinliklerinden gelen radyo dalgalarını eşi benzeri görülmemiş bir hız ve hassasiyetle toplayacak.
NEVADA VADİSİNDE UZAY GÖZLEMEVİ
Nevada'nın ıssız bir vadisinde kurulacak olan bu gözlemevi, her biri yaklaşık 6 metre çapında 1.650 adet radyo çanağından oluşacak. Yaklaşık 19 kilometreye 16 kilometrelik devasa bir alana yayılacak olan bu sistem, mevcut tüm radyo teleskoplarından tam 100 kat daha hızlı gökyüzü taraması yapabilecek şekilde tasarlandı. Bu sayede, yıldızlar, galaksiler ve kara delikler gibi gök cisimlerinin yaydığı görünmez radyo dalgaları toplanarak görüntülenecek. Proje yetkilileri, sistemin faaliyete geçtiği ilk gün yaklaşık 20 milyon radyo kaynağını tespit edeceğini ve beş yıllık ilk tarama süreci sonunda 1 milyar yeni kaynağın ortaya çıkarılmasını öngördüklerini belirtiyor.
GERÇEK ZAMANLI VERİ İŞLEME VE CHRONOSCOPE İLE HIZ
Astronomi profesörü Vikram Ravi'nin de belirttiği gibi, bu yeni sistem radyo astronomisinde bir devrim niteliğinde. Geleneksel gözlemevlerinin aksine, DSA elde ettiği verileri haftalarca beklemeden gerçek zamanlı olarak işleyecek. Çanaklardan gelen veriler, Nvidia grafik işlemcileriyle donatılmış süper bir bilgisayara anında aktarılarak bilime hazır görüntülere dönüştürülecek. Dahası, sisteme entegre edilen "Chronoscope" adlı özel bir mekanizma, gökyüzünü saniyede 1.000 kare hızla tarayarak milisaniyelik anlık uzay olaylarını ve hızlı radyo patlamalarını yakalayabilecek. 1.650 çanağın üreteceği ham veri miktarı, ABD'nin toplam internet trafiğiyle yarışacak seviyede olsa da, sistem ham veriyi saklamak yerine görüntüyü anında işleyip yalnızca işlenmiş veriyi muhafaza eden yenilikçi bir "radyo kamerası" yöntemi kullanacak. Teleskobun ana hedefleri arasında kara delikler, nötron yıldızı birleşmeleri, pulsar'lar ve 100.000'den fazla hızlı radyo patlamasının kaynağını tespit etmek yer alıyor. Bu projenin tüm verileri, herhangi bir kısıtlama olmaksızın dünya genelindeki araştırmacıların ve halkın ücretsiz erişimine sunulacak.
