Dünya'nın milyonlarca yıllık jeolojik macerası, uzaydan çekilen nefes kesici bir görüntüyle yeniden hafızalara kazındı. Pakistan'daki Süleyman Dağları'nda, Avrasya ve Hint levhalarının milyarlarca yıl süren etkileşiminin yarattığı devasa kaya katmanları, adeta bir yelpaze gibi uzaydan bile göz kamaştırıyor.
Yelpaze Biçimli Dev Yapı Uzaydan Görüntülendi
Bilim dünyasının yakından takip ettiği Live Science'ın aktardığı bilgilere göre, NASA'nın 2011 yılında çektiği bir uydu görüntüsü, Pakistan'ın Belucistan eyaletindeki Murga Kibzai köyünün yaklaşık 5 kilometre doğusunda yer alan sıra dışı bir jeolojik oluşumu gözler önüne serdi. Bilim insanları tarafından "örtüşen yelpaze" olarak adlandırılan bu yapı, sanki üst üste dizilmiş devasa kaya katmanlarından oluşuyor. Uydu görüntüsünde yaklaşık 15 kilometre genişliğinde görülen bu kıvrımlı kaya alanı, tüm alüvyal yelpazenin tamamının 89 kilometreye kadar uzandığı ve fotoğraf karesinin çok ötesine yayıldığı belirtiliyor. Yaklaşık 1.500 metre yükseklikteki bu devasa oluşum, Pakistan ve Afganistan'a yayılan yaklaşık 6.500 kilometrekarelik Süleyman Dağları'nın en dikkat çekici jeolojik harikalarından biri olarak kabul ediliyor. Bölge, 60 milyon yılı aşkın süredir birbirine doğru ilerleyen Avrasya ve Hint levhalarının kesişim noktasında bulunuyor.
Tektonik Hareketlerin İzleri Zamana Direniyor
NASA Dünya Gözlemevi'nin analizlerine göre, Hint levhasının kuzeye doğru ilerlemesi ve Avrasya levhasıyla şiddetli bir şekilde çarpışması, Süleyman Dağları'ndaki kayaları yoğun bir şekilde sıkıştırarak karmaşık bir jeolojik yapı ortaya çıkardı. Bu süreçte, koyu renkli kumtaşı ve açık renkli kireçtaşı katmanları, tekrarlayan fay hareketleri neticesinde üst üste yığılarak, uzaydan bile seçilebilen o eşsiz yelpaze biçimli topografyayı oluşturdu. Kullanılan "sahte renk" tekniğiyle hazırlanan uydu görüntüsü, farklı kaya katmanlarını daha belirgin hale getirirken, kırmızı tonlar bitki örtüsünü temsil ediyor.
Deprem Riski Yüksek Bölge
Avrasya ve Hint levhalarının birbirine yaklaşma süreci yaklaşık 80 milyon yıl önce, yani dinozorların dünyada hüküm sürdüğü dönemde başladı. O dönemde yılda 20 santimetreden fazla hareket eden Hint levhası, günümüzdeki en hızlı tektonik levhaların yaklaşık iki katı bir hızla ilerliyordu. Yaklaşık 60 milyon yıl önce iki kıtasal levha doğrudan çarpışmaya başlayınca, okyanusal levhaların aksine kolayca birbirinin altına dalmayan kıtasal levhalar nedeniyle kabuk kalınlaştı, yüzey kıvrıldı ve yükselerek bugünkü dağlık yapıyı meydana getirdi. En şiddetli çarpışmanın yaklaşık 30 milyon yıl sürdüğü belirtilirken, hareket yavaşlasa da levhalar hala birbirine doğru ilerlemeye devam ediyor. Bu durum, Süleyman Dağları'nı sismik hareketliliğin yoğun olduğu ve deprem riskinin yüksek olduğu bölgelerden biri haline getiriyor.
