Doğanın Sırları Çözüldü: Colorado Nehri ve Etna Yanardağı'nın Gizemli Doğuşu Aydınlandı

Yer bilim dünyasında uzun süredir yankı bulan iki büyük gizem, Colorado Nehri'nin devasa kanyonu ve Etna Yanardağı'nın kökeni, son araştırmalarla adeta yeniden şekillendi.

Büyük Kanyon'un Bilinmeyen Geçmişi

California Üniversitesi'nden John He'nin liderliğindeki ekip, Colorado Nehri'nin Büyük Kanyon'u oyarak bugünkü halini almadan önceki hikayesini, kumtaşı örnekleri içindeki "zaman depoları" olarak bilinen zirkon kristalleri aracılığıyla gün yüzüne çıkardı. Yaklaşık 11 milyon yıl öncesine ait veriler, nehrin o dönemde Navajo Milleti topraklarındaki büyük Bidahochi Gölü'ne döküldüğünü ve ardından 5,6 milyon yıl önce bu gölün taşmasıyla Büyük Kanyon'u oluşturarak mevcut yatağına kavuştuğunu gösteriyor. Bu bulgular, nehrin oluşum sürecine dair ezberleri bozuyor.

Etna'nın Farklı Beslenme Kaynağı Ortaya Çıktı

Eş zamanlı olarak yürütülen diğer bir çalışma ise Sicilya'daki ünlü Etna Yanardağı'nın sır perdesini araladı. Lozan Üniversitesi ve Catania Ulusal Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü'nden araştırmacılar, Etna'nın magmasının geleneksel volkanik sistemlerden farklı olarak, üst mantoda halihazırda bulunan küçük magma ceplerinden beslendiğini tespit etti. Afrika ve Avrasya levhalarının karmaşık etkileşimiyle bu hazır magmanın periyodik olarak yüzeye itildiği anlaşıldı. Bu durum, Etna'nın nadir görülen "petit-spot" volkan kategorisine dahil olabileceğine işaret ederken, üst mantodaki magma ceplerinin varlığına dair de somut kanıtlar sunuyor.