Avustralya Ulusal Üniversitesi (ANU) ile Almanya’daki GFZ Yer Bilimleri Araştırma Merkezi’nin yürüttüğü ve Earth and Planetary Science Letters’ta yayımlanan araştırmada, Antarktika’nın altında eski dev dağların kökleri belirlendi. Kıtanın yüzde 99,5’inden fazlası buzla kaplı olduğundan bilim insanları kalıntılara doğrudan ulaşamadı; Antarktika kıyılarındaki deniz tabanından alınan tortullardaki bin 712 zirkon kristalini inceledi.
Dağlar Gondvana oluşurken meydana geldi
Kristallerin yaşını ve kimyasal bileşimini analiz eden ekip, milyonlarca yıl bozulmadan kalabilen mineraller aracılığıyla zamanla aşınıp yok olan dağların derinlerdeki köklerini tespit etti. Araştırmacılara göre sıradağlar, eski Gondvana süperkıtası oluşurken Antarktika’nın Hindistan ve Afrika ile çarpışmasıyla meydana geldi. Bu olayın kıtanın tarihindeki en büyük dağ oluşumu olduğu belirtildi.
Kambriyen patlamasıyla olası bağlantı
Uzmanlar, dağlardan kopan kayaçların okyanuslara yoğun miktarda besin taşıdığını değerlendiriyor. Bu süreç atmosferdeki karbondioksiti azaltıp oksijeni artırmış ve yaklaşık 539 milyon yıl önce hayvan çeşitliliğinin hızla arttığı “Kambriyen patlaması”na zemin hazırlamış olabilir. Ocak 2026’da Science dergisinde yayımlanan başka bir araştırmada ise uydu verileriyle Antarktika’nın buz altı topografyası haritalandı. Haritada daha önce bilinmeyen 71 bin 997 tepe, çeşitli dağ sırtları, eski nehir yatakları ve Maud Buzul Altı Havzası’nda yaklaşık 400 kilometre uzunluğunda antik bir su kanalı saptandı. Buz altındaki engebelerin buzulların hareketini yavaşlatabildiği, denize uzanan derin vadilerin ise erimeyi ve buz kaybını hızlandırabildiği dikkate alınarak verilerin gelecekteki deniz seviyesi yükselişlerini öngörmeye katkı sağlayabileceği vurgulandı.









