Çin’in Loess Platosu’ndaki büyük ağaçlandırma ve mühendislik projeleri, Sarı Nehir’in su dinamiklerini köklü bir şekilde değiştirdi.
Su dinamikleri değişti
Araştırmalar, nehrin yıllık sediment taşıma kapasitesinin tarihsel ortalamalara göre %85 oranında düştüğünü ortaya koydu. 1919-1959 yılları arasında yıllık ortalama 1,6 milyar ton sediment taşıyan Sarı Nehir, 2000-2020 yılları arasında yalnızca 240 milyon ton sediment taşıdı. Ayrıca, suyun renginde de belirgin bir değişim yaşandı; geleneksel sarı ton yerini kahverengi ve yeşil tonlara bıraktı.
Proje aşamaları
Yapılan ağaçlandırma çalışmalarının ilk aşaması 1970-1990 yılları arasında mühendislik projeleri ile başladı. Bu dönemde, havza geneline kurulan tarımsal teraslar ve göletler, nehir yatağına ulaşan tortuları engelledi. 2010 yılı itibarıyla nehir üzerindeki göletlerde 19,32 milyar ton sediment birikti. İkinci aşama ise 1999 yılında başlatılan “Yeşil İçin Tahıl” programı ile bitki örtüsünün restorasyonuna yöneldi. Bu programla 2020 yılına kadar 34,3 milyon hektarlık alanda orman, çalı ve mera oluşturuldu. Yatırım bütçesi olarak, 2019 yılına kadar toplamda 517 milyar yuan (yaklaşık 80 milyar ABD doları) harcandı. Ancak, alınan önlemler nehir sisteminde yeni zorluklar da doğurdu. 1997’de aşırı su tutma nedeniyle Sarı Nehir, 226 gün boyunca denize ulaşamadı ve nehir yatağının büyük bir bölümü kurudu. 1999 yılından itibaren su akışında düzenlemelere gidildi. Bilim insanları, sediment tutucu yapılar zamanla dolduğu için, bitki örtüsünün uzun vadede toprak kaynağını korumada ana unsur olacağını belirtiyor.
