ABD’den Çinli teknoloji devlerine kritik erteleme: Yapay zeka devleri kara listeden kaçtı mı?

Uluslararası ilişkilerin karmaşık dansında, ABD'nin teknoloji devlerine yönelik hamleleri her zaman dikkatle izlenir. Son bilgilere göre, Amerika Birleşik Devletleri, Çin'in önde gelen yapay zeka ve çip üreticisi şirketlerini 'Varlık Listesi'ne yani ticari kara listeye alma kararını erteledi. Bu erteleme, DeepSeek ve CXMT gibi firmaların yanı sıra, ismi geçen diğer birçok şirketin kaderini belirsizliğe sürükledi. Geçtiğimiz yıl bakanlıklar arası bir komite tarafından onaylanan bu listeleme kararı, Trump yönetiminin Çin ile doğrudan bir gerilim artışından kaçınma stratejisi nedeniyle resmiyet kazanamadı.

YAPAY ZEKA ALANINDA TARTIŞMALI OYUNCULAR

Özellikle yapay zeka alanında adından söz ettiren DeepSeek, düşük maliyetli yapay zeka modelleriyle dikkat çekiyor. Ancak bu başarı, ABD'nin de yakın takibine girmesine neden oldu. Üst düzey bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, DeepSeek'in Çin'in askeri ve istihbarat operasyonlarını desteklediği ve gelişmiş ABD çiplerine yasa dışı yollarla erişmek için paravan şirketler kullandığı iddialarını dile getirmişti. Bu endişeler, yapay zeka şirketi Anthropic ve OpenAI gibi önde gelen firmaların da DeepSeek ve diğer Çinli laboratuvarları, veri ve yetenek sızdırmakla suçlamasıyla daha da alevlendi.

ÇİP SEKTÖRÜNDE GERİLİM VE BEKLENEN HAMLELER

Çin'in en büyük bellek çipi üreticisi ChangXin Memory Technologies (CXMT) de aynı şekilde ABD'nin radarında. Biden yönetimi döneminde 'Çin askeri şirketi' olarak tanımlanan CXMT'nin kara listeye alınması, bir yılı aşkın süredir Ticaret Bakanlığı'nın gündeminde. Kara listedeki şirketler, özel izin almadan ABD'den teknoloji ithal edemiyor. Ancak bu kararların ertelenmesi, ABD'nin ekim ayından bu yana Varlık Listesi'ne yeni bir ekleme yapmadığı ve bunun son on yılın en uzun duraklama dönemi olduğu gerçeğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu durumun Amerikan teknolojisinin düşman eline geçmesi riskini artırdığını ve ulusal güvenlik aracı olarak ticaret politikasının gölgede kaldığını belirtiyor. İddialara göre, Jeffrey Kessler gibi üst düzey yetkililer, iki ülke arasındaki gerilimi tırmandırmamak adına Çinli firmaların listelenmesini askıya alıyor. Bu durum, Sanayi ve Güvenlik Bürosu'ndaki (BIS) kurumsal bir eylemsizliği de gözler önüne seriyor; zira yapay zeka çipleri küresel erişimini düzenleyen yönetmelik değişikliği hala yayınlanmadı, bu da ciddi bir yasal boşluk yaratıyor. Ortak bir komite tarafından onaylanan en az 75 Çinli şirketin hala kara listeye eklenmeyi beklediği ifade ediliyor.