Yerelden küresele uzanan başarı: Hüsamlar Yeniden Projesi IPMS 2026’da örnek uygulama olarak yer aldı

Madencilik faaliyetleri tamamlandığında, eski maden sahalarının doğaya geri kazandırılması kritik önem taşıyor. Avrupa ülkeleri, Kanada ve Uzakdoğu’da pek çok örneği bulunan ve bugün madencilik faaliyetlerinden bir iz taşımayan örnekler arasında artık Türkiye de anılıyor. 

Muğla’nın Milas ilçesinde, 40 yıl boyunca madencilik yapılan, bugün 250 bini aşkın fidanın büyümeye başladığı, yaklaşık 800 futbol sahası büyüklüğündeki Hüsamlar Yeniden projesi dünya vitrinine çıktı. Proje, dünyanın dört bir yanından maden sektörü temsilcileri, akademisyenler ve uluslararası basını buluşturan IPMS 2026’da büyük beğeni topladı. 

Post-mining vizyonu Bodrum’da buluştu

Sorumlu madencilik için en önemli başlıklardan biri, madencilik sonrası alanların geleceğini şekillendirmek. ‘Madencilik Sonrası Faaliyetler’ (post mining) yaklaşımı, bütüncül bir dönüşüm modeli olarak değerlendiriliyor ve doğaya geri kazandırma-rehabilitasyon, atık yönetimi, endüstriyel miras ve sosyo-ekonomik faaliyetler olarak dört ana başlıkta irdeleniyor. 

Bu vizyonla iki yılda bir düzenlenen Uluslararası Madencilik Sonrası Faaliyetler Sempozyumu (IPMS) ve ilk kez Avrupa ölçeğine taşınarak Türkiye’yi buluşma noktası konumuna getiren Avrupa Madencilik Sonrası Faaliyetler Kongresi (ECOP) bu yıl Bodrum’da düzenlendi. Yeniköy Kemerköy Enerji’nin de sponsorları arasında yer aldığı etkinlik, akademi, kamu ve sektör temsilcilerini aynı platformda buluşturdu. 

4–6 Mayıs tarihleri arasında gerçekleşen sempozyumda farklı ülkelerden katılımcılar bir araya geldi; oturumlar, paneller ve saha gezileriyle madencilik sonrası süreçler tüm boyutlarıyla ele alındı. 

Hüsamlar sahası uluslararası arenada görücüye çıktı

Sempozyum kapsamında düzenlenen teknik gezide katılımcılar Muğla’daki rehabilitasyon sahalarını yerinde gözlemledi. Hüsamlar sahası, bu ziyaretlerin en dikkat çeken duraklarından biri oldu. Yeniköy Kemerköy Enerji tarafından hayata geçirilen “Hüsamlar Yeniden” projesi, üretim sonrası alanların planlı şekilde doğaya kazandırılabileceğini gösteren örnek uygulamalardan biri olarak öne çıktı. 

İki yılı aşkın süredir sahada yürütülen çalışmalarla bütüncül bir ekosistem dönüşümü hayata geçirildi. Bugüne kadar 576 hektarlık alan doğaya kazandırılırken, yaklaşık 250 bin fidan ve bitki toprakla buluşturuldu. Sahada oluşturulan göletler, yeniden kazandırılan zeytinlik alanlar ve bölgeye uygun çam başta olmak üzere zengin bitki örtüsüyle ekosistem adım adım yeniden şekillendi. 

Zaman içinde sahadaki ekolojik iyileşmenin somut sonuçları da gözlemlenmeye başlandı; oluşturulan göletlere kuş türlerinin geri döndüğü gözlemlendi. Projenin, maden sahasındaki üretim planına paralel şekilde devam etmesi ve 2032 yılına kadar toplam 1.363 hektarlık alanın doğaya kazandırılması, uzun vadede ise alanın tam anlamıyla doğal bir ekosistem ve orman dokusuna kavuşması hedefleniyor.

Prof. Dr. Kiziroğlu: “Rehabilitasyon, doğa ile yeniden bağ kurma sürecidir”

Hüsamlar sahasındaki çalışmaları izleme ve raporlama sorumluluğu üstlenen Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Başkan Yardımcısı Prof. Dr. İlhami Kiziroğlu madencilik sonrası süreçlerin ekolojik ve toplumsal bir dönüşüm anlamına geldiğini belirterek, “Rehabilitasyon çalışmaları, özünde ekosistemle yeniden bağ kurma sürecidir. Bu sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için bilimsel yöntemler kadar, bağımsız izleme ve şeffaflık da büyük önem taşıyor. Hüsamlar Yeniden, bilimsel verilerle takip edilen örnek uygulamalardan biri oldu” diye konuştu. Sonuçların somut biçimde gözlemlendiğini belirten Kiziroğlu, “Toprak iyileştikçe bitki örtüsü gelişiyor, su varlıkları yeniden oluşuyor ve en önemlisi ekosistem kendiliğinden canlanmaya başlıyor. Nitekim saha çalışmalarımız sırasında, oluşturulan göletlere farklı kuş türlerinin geldiğini ve burada yaşam alanı oluşturduğunu gözlemledik. Bu, doğanın doğru müdahalelerle kendini yenileyebildiğinin en açık göstergelerinden biri” dedi.

Burak Işık: “Hüsamlar küresel ölçekte örnek oldu”

Yeniköy Kemerköy Enerji Genel Müdür Yardımcısı Burak Işık, sempozyumun sahadaki uygulamaların uluslararası ölçekte paylaşılması açısından önemli bir zemin sunduğunu belirterek, “Sürdürülebilir madencilik, maden açılmadan önce başlar, kapandıktan sonra devam eder. Rehabilitasyonu bir yasal yükümlülükten öte, madenciliğin ayrılmaz bir parçası olarak ele alıyoruz. Hüsamlar sahasında yürüttüğümüz çalışmalar, maden sahalarının planlı şekilde doğaya ve tarımsal üretime kazandırılabileceğinin en güzel örneği. Bu deneyimi uluslararası akademi ve sektör temsilcileriyle paylaşmak bizim için son derece kıymetli oldu. Çalışmaları yerinde inceleyen bilim insanları ve sektör temsilcilerinin yorumları Hüsamlar Yeniden projemizin, küresel ölçekte örnek gösterilecek bir dönüşüm modeli olma yolunda ilerlemesine katkı sağlayacak” açıklamasında bulundu.

Maden sahalarındaki kömür rezervi tamamlandıkça doğaya kazandırma çalışmalarına devam edeceklerini belirten Işık, “2032 yılına kadar toplam 1.363 hektar alan rehabilite etmeyi, 2040 itibarıyla ise tam bir orman dokusuna sahip doğal alan haline getirmeyi hedefliyoruz. Rehabilitasyon sahamız, 15 yıl içinde daha önce madencilik faaliyeti yapıldığına dair hiçbir iz taşımayan, yürüyüş ve mesire alanlarının, farklı kuş türelerine ev sahipliği yapan göletlerin da bulunduğu bir bölgeye dönüşecek. Bölgeye dikilen zeytin fidanları, lavanta gibi bitkiler de yerel tarım ekonomisine destek sağlayacak” dedi.