Türkiye'de finansal sistemin dışında tutulan fiziki altın birikimlerinin büyüklüğü ve bu servetin ülke ekonomisine nasıl kazandırılabileceği, ekonomistler ve sektör temsilcileri tarafından masaya yatırılıyor. Hanehalkının ekonomik dalgalanmalara karşı bir güvence olarak gördüğü bu altınların sisteme entegrasyonu, cari açık üzerindeki baskıyı azaltma potansiyeli taşıyor.
Fiziki altına yönelimin nedenleri ve ekonomik etkileri
Eski Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ekonomisti Prof. Dr. Selva Demiralp, vatandaşların fiziki altına yönelmesinde geçmiş enflasyon deneyimlerinin, döviz kurundaki dalgalanmaların ve finansal kuruluşlara duyulan güven eksikliğinin etkili olduğunu vurguluyor. Yapılan araştırmalar, altın birikimlerinin hanehalkının tasarruf tercihleri arasında önemli bir yer tuttuğunu gösteriyor. Ancak bu altınların finansal sisteme dahil edilmemesi, kredi ve yatırım imkanlarının sınırlanmasına yol açıyor. Türkiye'nin yıllık altın ihtiyacının ithalat yoluyla karşılanması, cari açık üzerinde baskı oluştururken, ithal edilen altının önemli bir kısmının (%40-50) kuyumculuk sektöründe kullanıldığı belirtiliyor. Sektörün yıllık 170 ila 200 ton arasında bir ithalat gereksinimi olduğu tahmin ediliyor.
Sisteme altın kazandırma önerileri
Geçmişte uygulanan teşviklere rağmen fiziki altınların büyük bir bölümünün sistem dışında kaldığına dikkat çekiliyor. Bu soruna çözüm bulmak amacıyla İstanbul Kuyumcular Odası (İKO) Başkanı Mustafa Atayık, iki önemli model önerisi sundu. Bunlardan ilki, YAY-SİS (Yastık Altı Altın Yatırımları Sistemi). Bu modelle, vatandaşların sahip olduğu fiziki altınlar yetkili kuyumcular aracılığıyla belirlenerek, karşılığında elde edilecek has altının kamu bankalarındaki hesaplara aktarılması hedefleniyor. İkinci öneri ise Altınbank adıyla anılan bir ihtisas bankası projesi. Bu banka, hurda altın dönüşümünü hızlandırmayı, yastık altındaki birikimleri ekonomiye kazandırmayı ve kuyumculuk sektörünün kredi ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlıyor. Bu tür modellerin, bireysel tasarrufların finansal sisteme entegre edilerek yatırım ve kredi mekanizmalarında kullanılmasını sağlaması bekleniyor.
