Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmada, Mayaların dini törenler ve yapı süslemeleri için kullandığı kırmızı mineralin göllerdeki canlı yaşamına zarar vermiş olabileceği belirtildi. Auburn Üniversitesi öncülüğündeki ekip, Meksika'daki Yucatán Yarımadası'nda bulunan Cobá ve Xcach göllerinin tabanından tortu örnekleri aldı. Örnekler, binlerce yıllık çevresel değişimi ortaya koydu. Bulgulara göre cıva miktarı, Maya uygarlığının güçlü olduğu dönemlerde belirgin biçimde yükseldi. Xcach Gölü'nde milattan sonra 720 yılı civarında ölçülen yoğunluk, göl tabanındaki canlılara ciddi zarar riski taşıyan günümüz sınırının yaklaşık dokuz katına ulaştı. Kirlilik, bazı dönemlerde yaklaşık 300 yıl yüksek düzeyde kaldı.
Kirlilik zinoberle ilişkilendirildi
Cıvanın yükseldiği zamanlarda göllerdeki algler, bazı bakteriler, küçük kabuklular ve böcek larvaları da ciddi ölçüde azaldı. Araştırmacılar kirliliğin olası kaynağı olarak Mayaların yaygın biçimde kullandığı, cıva içeren kırmızı renkli zinober mineralini gösterdi. Mineral; tapınakların süslenmesinde, duvar resimlerinde ve cenaze törenlerinde kullanılıyordu. Bilim insanlarına göre zinoberin kullanıldığı alanlardan çevreye yayılan cıva, yağışlar ve toprak aşınmasıyla göllere taşınmış olabilir.
İnsanların maruziyeti belirlenemedi
Kirliliğin su canlılarının yanı sıra balık ve diğer su ürünlerini tüketen insanları da etkilemiş olabileceği değerlendiriliyor. Ancak çalışma, Maya halkının ne ölçüde cıvaya maruz kaldığını doğrudan ortaya koymuyor. Araştırmacılar kuraklık, ormansızlaşma ve toprak erozyonunun yanı sıra su kirliliğinin de Maya topluluklarının karşılaştığı çevresel sorunlar arasında bulunduğunu belirtiyor.
