Orta Vadeli Program (OVP) ve Cumhurbaşkanlığı Programları'nda önemli bir reform unsuru olarak yer alan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) için takvim belirsizliği devam ediyor. Mevcut Otomatik Katılım Sistemi'nin (OKS) işveren katkısıyla ikinci basamak emeklilik modeline dönüştürülmesi ve Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) fonlarının yeniden yapılandırılması hedefleniyor.
Sistem için öngörülen tarihler ertelendi
TES'in yürürlüğe girmesi beklenen tarihler daha önce birkaç kez ertelenmişti. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş'ın aktardığına göre, 2023'teki planlarda 2024 sonbaharı işaret edilirken, bu hedef önce 2025'e, ardından 2026'ya ertelendi. 2026 Cumhurbaşkanlığı Programı'nda da benzer bir hedef tekrarlandı. Ancak bugüne kadar Meclis'e sunulmuş bir kanun teklifi veya kamuoyuyla paylaşılmış detaylı bir taslak bulunmuyor. Meclis'in ekim ayında çalışmalara başlaması ve bütçe görüşmelerinin yoğunluğu göz önüne alındığında, yılın kalan bölümünde TES'in yasalaşmasının zor olduğu değerlendiriliyor.
Çalışan ve işveren maliyetleri endişe yaratıyor
TES'in çalışanlar açısından en kritik noktalarından biri, sisteme yapılacak katkının mevcut gelirler üzerindeki etkisi. Asgari ücretin 28 bin 75 lira olduğu ve açlık sınırının 36 bin 940 liraya ulaştığı bir ortamda, çalışandan yüzde 3 oranında ek kesinti yapılması, elde edilecek net tutarı daha da düşürecektir. Bu durum, çalışanların temel itirazının gelecekteki birikimden çok, bugünkü geçim sıkıntısı olduğunu gösteriyor. İşverenler açısından da TES, ek maliyet anlamına geliyor. Mevcut SGK ve işsizlik sigortası primlerindeki artışların ardından, işverene ve çalışana ayrı ayrı yüzde 3'lük katkı getirilmesiyle toplam prim yükü yüzde 44,75'e ulaşabilir. Bu durumun özellikle küçük işletmeler ve KOBİ'ler için istihdam kararlarını olumsuz etkilemesi ve kayıt dışı çalışmayı artırması bekleniyor. Ayrıca, kıdem tazminatının da TES ile ilişkilendirilmesi yönündeki geçmişteki önerilere sosyal taraflardan itirazlar gelmişti. Tarafların uzlaşmadığı bir modelin yeni sorunlar doğurabileceği belirtiliyor. Karakaş, TES nedeniyle kıdem tazminatının ortadan kalkacağı iddialarına karşı çalışanları uyararak, mevcut durumda kıdem tazminatına ilişkin bir değişiklik olmadığını vurguluyor.
