Suudi Arabistan, 1980’li yılların başında gıda üretiminde kendi kendine yeterlilik hedefiyle çöl arazilerini tarıma açtı. Merkezi pivot sulama sistemleriyle oluşturulan dairesel tarlalarda buğday üretimi 1992’de 4,1 milyon tona ulaştı. Topraklarının yüzde 95’inden fazlası kurak ve çöl iklimindeki ülke, dönemin önde gelen buğday ihracatçıları arasına girdi.
Su kaynakları hızla azaldı
Tarımsal sulamada kullanılan suyun neredeyse tamamı, kendini yenilemeyen fosil akiferlerden sağlandı. Resmi verilere göre 2010’da ülkenin toplam su tüketiminin yüzde 83’ü yer altı kaynaklarından karşılandı; bu suyun yüzde 92’si tarımda kullanıldı. Bölgenin ana kaynaklarından Saq-Disi akiferindeki artezyen seviyelerinin, 1983 ölçümlerine kıyasla tamamen kuruduğu bildirildi.
Üretim kademeli olarak sona erdi
Yer altı sularındaki düşüş üzerine Riyad yönetimi, 2007’de 335 sayılı kararnameyi uygulamaya koydu. Tahıl Siloları ve Un Değirmenleri Teşkilatı (GSFMO), kayıtlı üreticilere verilen alım kotalarını her yıl yüzde 12,5 azalttı. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) Dış Tarım Servisi verilerine göre 30 yılı aşkın süren yerli buğday programı 2015/16 sezonunda resmen sona erdi. Ardından yıllık buğday ithalatı yaklaşık 3 milyon ton oldu. 2018’de iç piyasaya sınırlı üretim izni verilmesine rağmen yıllık hasat 10 bin ton civarında kaldı. Su tasarrufu kapsamında, yılda 17 milyar metreküp su tükettiği belirtilen yeşil yem bitkilerinin ekimi 5 Kasım 2018’de yasaklandı. Bu kararla yılda 9 milyar metreküp su tasarrufu amaçlandı. Yasağın ardından bazı Suudi tarım şirketleri yonca ve kaba yem ihtiyacı için üretimlerini ABD’nin Arizona eyaletine taşıdı ve buradan ithalata başladı. Suudi Arabistan Çevre, Su ve Tarım Bakanlığı’nın takvimine göre, yenilenemeyen su kaynaklarını koruma programı çerçevesinde çok yıllık yem bitkilerinin ekiminin 16 Kasım 2026’da tamamen durdurulması öngörülüyor.
