Yüksek üretim maliyetleriyle mücadele eden Türk çiftçileri, son dönemde alınan ithalat kararlarıyla büyük bir darbe daha aldı. Özellikle sofraların temel gıda maddesi olan kuru soğanın ithalatında yüzde 5'lik gümrük vergisi uygulamasının 31 Ocak 2027'ye kadar uzatılması, üreticilerin gelecek iki yılı kaybettiklerini düşünmelerine neden oldu.
Sektör 7 yıl geriye gitti
Soğan Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği Başkanı Reşit Kaya, alınan kararların çiftçinin aleyhine olduğunu ve sektörü yaklaşık 7 yıl geriye götürdüğünü belirtti. Kaya, “Bu şartlarda üretim yapmamız mümkün değil. Adana ve Reyhanlı gibi bölgelerde soğan üretim planlamalarından vazgeçtik. Topraklar boş kalacak çünkü başka ürünler de para etmiyor. Başka ülkelerin kalitesiz soğanları değerlendiriliyor. Bizim 15 liraya mal ettiğimiz soğanı 18 liraya satamıyoruz. Çiftçinin umutları adeta çöpe atılıyor” şeklinde konuştu.
Depolarda kalan ithal soğanlar
Kaya, Türkiye'de işçilik maliyetlerinin yüksek olduğunu ancak hükümetin gübre ve mazot gibi girdileri daha ucuza alan ülkelerden ithalatı tercih ettiğini ifade etti. İthalatçı firmaların da zararda olduğunu belirten Kaya, “İran, Özbekistan ve Mısır'dan 22 liraya ithal edilen soğanlar 12 liraya bile satılamıyor. Yaklaşık 50 bin ton soğan ithal edildi ancak bu ürünler depolarda kaldı” dedi. Ulusal ve yerel marketlerin de tüketicinin ithal ürüne olan ilgisizliği nedeniyle bu ürünlere yeterince rağbet göstermediğini ekledi. Türkiye'nin kuru soğanda kendi kendine yeterli bir ülke olduğunu vurgulayan Kaya, ithalatın çiftçiyi bitirdiğini dile getirdi. “İthalatın durdurulup ihracatın önünün açılması gerekiyor. Son 7 yıldır çiftçinin umutları boşa çıkarılıyor. Geçen sene 1 milyon ton soğan israf oldu, bu sene de fazlalık var ve yine çöpe dökülecek” diye konuştu. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) bitkisel üretim tahminlerine göre, kuru soğan üretiminde bir düşüş yaşanması bekleniyor. Üreticilerin bir kısmının üretimden çekilmesiyle 2026 sezonunda üretimin yüzde 13.5 oranında azalarak yaklaşık 2.5 milyon ton civarında olması öngörülüyor. Buna karşın, gümrük vergilerindeki düşüşle birlikte Mısır, İran ve Özbekistan gibi ülkelerden Türkiye'ye soğan ithalatı gerçekleştirildi. Bu ürün grubunda toplam 11.4 milyon dolarlık ithalat yapıldığı kaydedildi.
