Avrupa'nın ortasında yer alan önemli bir buz kütlesi olan Skuta Buzulu, iklim değişikliğinin etkisiyle büyük bir tehlikeyle karşı karşıya.
Alpler'in doğu buzulu çamurla kaplandı
Kamnik Alpleri'nin 2.532 metre yüksekliğindeki zirvesinde bulunan ve Alpler'in en doğudaki buzulu olma özelliğini taşıyan Skuta Buzulu, artık eskisi gibi değil. Coğrafyacılar Miha Pavsek ve ekibinin 80 yıldır titizlikle yürüttüğü izleme çalışmaları, buzulun durumundaki endişe verici değişimi ortaya koyuyor. Bir zamanlar onlarca metre kalınlığında olan buz tabakasının kalınlığı birkaç metreye kadar inmiş durumda. Yüzölçümü 2,5-3 hektardan yaklaşık 1,5 hektara gerileyen buzulda erimenin hızlandığı gözlemleniyor. Mevcut erime hızı, uzmanlara göre buzulun önümüzdeki günlerde tamamen yok olabileceği yönünde uyarılar yapılmasına neden oluyor.
Yetersiz kar ve yüksek sıcaklıklar etkili oluyor
Glasiyologlar, buzulun erimesindeki temel nedenin, kış aylarında yaşanan yetersiz kar yağışları ile yaz mevsimlerinde görülen yüksek sıcaklıkların bir araya gelmesi olduğunu belirtiyor. Bu hava koşullarının, 2026 yılında Slovenya ve Avrupa'nın diğer dağlık bölgelerinde de etkili olması bekleniyor. Benzer bir durum, İsviçre'deki Nufenen Geçidi yakınlarındaki Gries Buzulu'nda da yaşanmış ve buzulu bir yıl içinde altı metre kayıp verdiği bildirilmişti. Skuta Buzulu'nu koruma çabaları kapsamında, buz yüzeyinin yüzde 80 ila 90'ı, güneş ışınlarını engellemesi amacıyla moloz tabakasıyla kaplandı. Ancak bu önleme rağmen, buzulların altındaki mağaralardan su akışının devam ettiği rapor ediliyor.
Alternatif koruma yöntemleri değerlendiriliyor
Diğer ülkelerde, güneş ışınlarını yansıtmak amacıyla tekstil brandalardan faydalanıldığı biliniyor. Glasiyoloji uzmanı Lifa Imad, bu yöntemin erimeyi yavaşlatabildiğini belirtse de, uygulamanın yüksek maliyeti ve kullanılan tekstil malzemelerinin yaydığı mikroplastikler nedeniyle çevresel riskler taşıdığı vurgulanıyor. Mevcut buzulları koruma yöntemlerine bir alternatif olarak, "yapay buzul" oluşturma tekniği de değerlendirmeler arasında yer alıyor. İsviçre'nin Val Roseg bölgesinde Fachhochschule Graubünden uzmanları, 2016-2019 yılları arasında Hindistan menşeli "Ice Stupas" (buz konileri) tekniğini denediler. Kışın oluşturulan ve ilkbaharda eriyerek tarımsal sulamaya su sağlayan bu yapıların başarısı kanıtlanmış olsa da, yüksek enerji gereksinimi ve maliyetler nedeniyle geniş ölçekli kullanımları sınırlı kalıyor.
