Polonya Kültür ve Ulusal Miras Bakanlığı, detektör kullanıcılarının arama izinlerini kolaylaştırmak amacıyla Dijitalleşme Bakanlığı ile ortak bir mobil uygulama projesi yürütüyor. 1 Ocak 2027'de kullanıma sunulması planlanan bu sistem, amatör arayıcıların bürokratik onay süreçlerini beklemeden bildirimde bulunarak kazı yapmalarına olanak tanıyacak.
Bildirim sonrası arama izni
13 Temmuz 2023 tarihli yasal düzenlemeye dayanan bu yeni sistemde, Voyvoda Tarihi Eserler Koruyucusu'nun onay süreci ortadan kalkıyor. Uygulama üzerinden bildirim yapan kullanıcılar, doğrudan arama faaliyetlerine başlayabilecek. Bu düzenleme, tarihi veya bilimsel değeri yüksek buluntuları bildiren kişilere ödül verilmesini de içeriyor.
Maddi teşvikler ve endişeler
Standart ödül tutarı, ortalama maaşın 25 katı olan yaklaşık 230 bin Polonya Zlotu (güncel kurla yaklaşık 2 milyon 900 bin lira) olarak belirlendi. Olağanüstü durumlarda bu miktar 30 katına kadar çıkabiliyor. Bakanlığın 2024 yılı projeksiyonlarına göre, ödül bütçesinin yıllık bazda 6,5 milyar Polonya Zlotu'na ulaşabileceği hesaplanıyor. Ancak, Ulusal Miras Enstitüsü ve bazı bilimsel çevreler, uygulamanın tescilsiz alanlarda tahribata yol açabileceği ve koruma kurullarının yetkisinin kısıtlanmasının, bilimsel olmayan arama faaliyetlerini artırabileceği uyarısında bulundu. Kültür ve Ulusal Miras Bakanlığı yetkilileri ise mevcut metnin bir milletvekili teklifinden oluştuğunu ve arkeolojik varlıkların güvenliğini sağlayacak yeni yasal düzenlemeler üzerinde çalışıldığını belirtti.
