Meksika'nın Tamaulipas eyaletinde eğitim gören 15 yaşındaki Dania Yasaret Saldana Martinez, klimalardan sızan yoğuşma suyunu toplayıp arıtarak tarımsal sulamada kullanmayı başaran 'HidroAC+' projesiyle dikkatleri üzerine çekti. Bu yenilikçi yaklaşım, ülkesinde düzenlenen 2026 Ulusal Gençlik Su Ödülü'nde Kuzeydoğu bölge birinciliğini getirdi. Martinez'in projesi, 'Klima Yoğuşma Suyu ile Hibrit Yetiştirme Sistemi' olarak da biliniyor ve yüksek sıcaklıklar, su kesintileri ile artan elektrik tüketimi gibi sorunlarla boğuşan sınır bölgelerinde atık suyun geri kazanılmasına odaklanıyor.
ATIK SU GERİ KAZANIMI VE SULAMA DEVRİMİ
Martinez'in geliştirdiği sistem, sıcak ve nemli havanın klimanın soğuk parçalarıyla temas etmesi sonucu oluşan yoğuşma suyunu topluyor. Bu toplanan su, mikroplardan arındırılmak üzere titiz bir filtreleme sürecinden geçiriliyor ve ardından bitki gelişimi için gerekli besin maddeleriyle zenginleştiriliyor. Arıtılmış su, iki farklı modern tarım tekniğinde kullanılıyor: Birincisi, 'Besleyici Film Tekniği' (NFT) ile besin değeri yüksek suyun doğrudan bitki köklerine ulaştırıldığı topraksız tarım. İkincisi ise geleneksel tarıma bir alternatif olarak sunulan, bu suyla beslenen yükseltilmiş ekim yatakları.
GÜVENLİK PROTOKOLÜ VE SU TASARRUFU POTANSİYELİ
Uzmanlar, klima yoğuşma suyunun başlangıçta saf suya yakın olduğunu ancak cihaz içindeki parçalardan geçerken toz, bakteri, mantar ve metal kalıntıları gibi unsurlara maruz kalabileceğini belirtiyor. Bu nedenle 'HidroAC+' sistemi, arıtma aşamasını zorunlu bir güvenlik adımı olarak uyguluyor. Projede elde edilen su, içme suyu olarak kullanılmamakla birlikte, arıtılmamış suların doğrudan tüketilmesi veya gıda üretimi için kullanılması kesinlikle önerilmiyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verileri, köklere doğrudan su yönlendiren topraksız tarım gibi yöntemlerin geleneksel tarıma göre %90'a varan su tasarrufu sağlayabildiğini vurguluyor. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından da 'içilemez su geri kazanım kaynakları' arasında gösterilen bu tür suların, özellikle yoğun klima kullanılan okul, ofis ve konutlarda yerel su israfını azaltma potansiyeli taşıdığı öngörülüyor.
