Okyanusun gizemli devi: 8.850 km'lik kahverengi bandın sırrı çözüldü

Uzaydan devasa bir köprü gibi görünen, bilim dünyasında 'Büyük Atlantik Sargassum Kuşağı' olarak bilinen yüzen makroalg kütlesi, nihayet sır perdesini araladı. Geçtiğimiz yıl mayıs ayında 37,5 milyon tonluk rekor bir büyüklüğe ulaşan bu eşsiz doğal oluşum, Afrika'nın batı kıyılarından Meksika Körfezi'ne kadar uzanarak yaklaşık 8.850 kilometrelik bir şerit oluşturdu. Bu, dünya tarihindeki en büyük makroalg patlaması olarak kayıtlara geçti.

BİR YOSUN TÜRÜNÜN GİZEMİ

Güney Florida Üniversitesi'nden araştırmacı Mengqiu Wang önderliğinde, NASA'nın uydu verileriyle desteklenen çalışmalar, bu fenomenin ilk kez 2011'de bu denli büyük boyutlarda gözlemlendiğini ortaya koydu. Her yıl ilkbahar ve yaz aylarında Kuzey Yarımküre'de büyüyerek tekrarlayan bu durumun, kum, toz veya sanayi kirliliğiyle değil, tamamen 'sargassum' adı verilen, suda yüzebilen bir deniz yosunu türüyle ilişkili olduğu doğrulandı. Sargassum, kök, gövde ve çiçek yapısına sahip olmasa da, bünyesindeki gaz dolu kesecikler sayesinde su yüzeyinde batmadan kalabiliyor ve tıpkı bitkiler gibi fotosentez yaparak oksijen üretiyor.

DOĞANIN İKİLİ YÜZÜ: YAŞAM KAYNAĞI MI, TEHDİT Mİ?

Bilimsel raporlar, sargassum kütlelerinin konumuna göre iki farklı etki yarattığını gösteriyor. Okyanusun ortasında dağılmış halde bulunan algler, deniz kaplumbağaları, balıklar, omurgasızlar ve kuşlar için hem bir sığınak hem de beslenme ve üreme alanı sunuyor. Ancak işler, bu devasa kütleler kıyı şeridine yaklaştığında değişiyor. Deniz canlılarının hareketini engelleyen ve nefes almasını zorlaştıran bu yosunlar, deniz yatağına çöktüğünde ise mercan resiflerini ve taban bitki örtüsünü boğarak oksijensizliğe neden oluyor. Karayipler ve Florida'nın doğu kıyılarındaki plajlara vuran devasa sargassum yığınları, bölge halkı ve turizm sektörü için ciddi bir kabusa dönüşmüş durumda. Kumsallarda biriken ve çürümeye başlayan algler, 'çürük yumurta' olarak bilinen hidrojen sülfür gazı salarak hem çevreye rahatsız edici bir koku yayıyor hem de solunum yolu rahatsızlıklarına yol açıyor. Bu durum, turistlerin bölgeden uzaklaşmasına neden olarak yerel ekonomiyi derinden etkiliyor. Tonlarca ağırlıktaki bu organik atığın temizlenmesi ise yerel yönetimler ve otel işletmeleri için büyük bir lojistik ve mali yük oluşturuyor.

AŞIRI BÜYÜMENİN NEDENLERİ ARAŞTIRILIYOR

Bilim insanları, sargassumdaki bu aşırı büyümenin kesin nedenini henüz tam olarak belirleyememiş olsa da, bazı temel etkenler öne çıkıyor. Tarımda kullanılan gübrelerin ve evsel atıkların akarsular aracılığıyla okyanusa karışması, alglerin beslenmesi için gerekli besin miktarını artırıyor. Özellikle Amazon Nehri'nin Atlantik Okyanusu'na taşıdığı yüksek debili su ve beraberindeki besin maddeleri önemli bir rol oynuyor. Ayrıca, değişen küresel okyanus akıntısı modelleri ve deniz yüzeyi sıcaklığının normal veya ortalamanın biraz altında seyretmesi de sargassumun üreme hızını artırıyor. Uzmanlar, okyanus akıntılarının etkisiyle sargassum kuşağının batıya doğru ilerlemeye devam edeceğini ve Karayipler ile Florida plajlarında kitlesel birikimlerin kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Erken uyarı sistemleri sayesinde yosunların kıyıya vuracağı zamanlar tahmin edilerek, yerel yönetimlerin hazırlık yapması sağlanıyor.