Fransa'da 19. yüzyılın sonlarında kürk ticareti amacıyla ülkeye getirilen ve halk arasında "su maymunu" olarak bilinen koypular (Myocastor coypus), kontrolsüz şekilde çoğalarak ülkeyi bir felaketin eşiğine getirdi. Bu kemirgenlerin açtığı tüneller, su kanallarını ve taşkın önleme seddelerini tehdit ederken, tarım arazileri ile doğal yaşam üzerinde de ciddi zararlara yol açıyor.
Tüneller seddeleri ve tarım arazilerini tehdit ediyor
Koypuların açtığı, uzunlukları 6 ila 20 metre arasında değişen tüneller, su kanalları ve taşkın önleme seddelerinde erozyona neden oluyor. Normalde fark edilmesi güç olan bu boşluklar, taşkın anlarında seddelerin zayıflamasına ve çökme riskinin artmasına yol açarak önemli bir tehlike oluşturuyor. Ekonomik boyutuna bakıldığında, İtalya'da 1995-2000 yılları arasında koypuların su yapılarına verdiği zarar yaklaşık 11 milyon euroya ulaşırken, Fransa'da da tünellerin sebep olduğu erozyon nedeniyle su yollarının bakım ve onarım maliyetleri artış gösteriyor. Örneğin, Charente-Maritime bölgesindeki İle-d’Aix adasında koypu sayısı 500'e ulaşarak adadaki 175 kişilik yerleşik nüfusu geride bıraktı. Ayrıca, koypular mısır, tahıl, kanola ve ayçiçeği tarlalarında hektar başına 500 euroyu aşan zararlara neden olabiliyor.
Sağlık ve ekosistem üzerinde riskler
Koypular, sadece altyapı ve tarıma zarar vermekle kalmıyor, aynı zamanda ekosistem ve halk sağlığı için de tehdit oluşturuyor. Sazlıkları tahrip ederek su kuşlarının kuluçka alanlarını bozan tür, yerli su sıçanlarıyla da rekabet ediyor. Hayvanlarda karaciğer kelebeği hastalığının yayılmasına katkıda bulunabilen koypular, insanlara da bulaşabilen leptospiroz açısından da risk taşıyor. Fransa'da 2014 yılında 628 leptospiroz vakası kaydedildiği biliniyor. Bu tehditlerle mücadele kapsamında, Marais Poitevin gibi bölgelerde yasal düzenlemelerle çalışmalar zorunlu hale getirilirken, operasyonlar yerel birlikler tarafından koordine ediliyor. Uzmanlar, koypuların yüksek üreme kapasitesi nedeniyle tamamen ortadan kaldırılmasının zor olduğunu belirtiyor. Bu nedenle avlanma, canlı yakalama tuzakları, kısırlaştırma ve fiziksel bariyerler gibi çeşitli yöntemler deneniyor. Lyon Belediyesi'nin de Confluence bölgesindeki koypular için 2025 sonunda valilikten kısırlaştırma izni talep etmesi bu çabalardan biri.
