Kış Fırtınalarının Asıl Suçlusu Ortaya Çıktı: Küresel Isınma Değil, Doğal Döngüler mi?

Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'yı vuran sert kış fırtınalarının ardındaki sır perdesi, Dartmouth College'ın çığır açan araştırmasıyla aralandı. Uzun süredir hakim olan ve Arktik'teki ısınmanın kutup jet akıntısını bozarak bu fırtınalara yol açtığı teorisi, yeni bulgularla sarsıldı. Araştırma, mevcut hava olaylarının küresel ısınma öncesinde de benzer döngülerle yaşandığını kesin bir dille ortaya koyuyor.

JET AKINTISI VE TARİHSEL VERİLER

AGU Advances dergisinde yayımlanan çalışma, yapay zeka modellerini kullanarak 1901 yılına uzanan kesintisiz kış jet akıntısı kayıtlarını gün yüzüne çıkardı. Yapılan kapsamlı analizler, jet akıntısının 1940'lar, 1960'lar ve 1980'lerin başında da günümüzdeki kadar veya daha fazla dalgalı bir yapı sergilediğini gösterdi. Bu dönemlerin küresel ısınmanın henüz belirleyici bir iklim faktörü olmadığı yıllara denk gelmesi, jet akıntısındaki düzensizliklerin temel nedeninin küresel sıcaklık artışı olduğu yönündeki yaygın kanıyı kökten değiştirdi. Araştırmacılar, önceki çalışmaların uydu verilerinin başladığı 1979 yılına odaklanmasının yanıltıcı olduğunu, zira bu tarihte jet akıntısındaki dalgalanmanın doğal bir sakinleşme sürecine denk geldiğini belirtti. 1990 sonrası yaşanan dalgalanmanın ise geçmiş verilere sahip olunmaması nedeniyle küresel ısınmaya bağlanmasının bir yanılgı olduğunu vurguladılar.

'ISINMA DELİĞİ' FENOMENİNE YENİ BAKIŞ

Bu genişletilmiş tarihi kayıtlar, iklim biliminde uzun süredir açıklanamayan ve 'ısınma deliği' (warming hole) olarak adlandırılan ilginç bir olguyu da aydınlattı. ABD genelinde sıcaklıklar artarken, Güneydoğu bölgesinde 1958'den itibaren 30 yıl boyunca kış sıcaklıklarının belirgin bir şekilde düştüğü gözlemlenmişti. Yeni veriler, bu bölgesel soğumanın büyük ölçüde, jet akıntısının izlediği doğal yoldaki dalgalanmalardan kaynaklandığını doğruladı. Bu dönemde Arktik havasının, küresel sıcaklık eğilimlerinden bağımsız olarak doğrudan ABD'nin güneydoğusuna taşındığı tespit edildi. Araştırma, küresel ısınmanın fırtınalar üzerindeki etkisini tamamen dışlamasa da, bu etkinin mekanizmasının değiştiğini gösteriyor. İklim değişikliğinin, hava akıntılarının fiziksel yapısını değiştirmek yerine, termodinamik süreçlerle fırtınaların şiddetini artırdığı belirtiliyor. Isınan atmosferin daha fazla nem tutması, sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşmasında daha yıkıcı yağışlara ve fırtınalara yol açıyor. Bu yeni bulgular, gelecekteki hava tahmini ve iklim modellerinin jet akıntısının şekline değil, artan sıcaklıklar ile fırtına yoğunluğu arasındaki doğrudan ilişkiye odaklanması gerektiğini işaret ediyor.