Karadeniz'deki askeri ve lojistik gerilimler, küresel buğday piyasasındaki tedarik zincirlerinde köklü değişikliklere neden oluyor. Rusya ve Ukrayna'nın liman sevkiyatlarında yaşanan aksaklıklar, buğday pazarındaki boşluğu Kanada ve Kazakistan gibi alternatif üreticilerin doldurmasına yol açtı.
Küresel raporlar ihracat beklentilerini düşürüyor
ABD Tarım Bakanlığı'nın (USDA) ağustos raporuna göre, Karadeniz bölgesindeki buğday ihracat beklentileri aşağı çekildi. Rusya'nın buğday dış satım tahmini 1,5 milyon ton azalarak 46 milyon tona, Ukrayna'nın ihracat tahmini ise 1 milyon ton düşerek 13,5 milyon tona indirildi. Bu arz açığını kapatmak amacıyla Kanada'nın ihracat beklentisi 28,5 milyon tona, Kazakistan'ın tahmini ise 10 milyon tona yükseltildi. Tedarik zincirindeki bu değişim, ithalatçı ülkelerin stratejilerini de etkiledi. İç üretimi yeterli olan Türkiye'nin buğday ithalat tahmini 500 bin ton azaltılarak 5 milyon tona düşürülürken, Mısır'ın alım tahmini de aynı miktarda azalarak 13 milyon ton olarak belirlendi. Buna karşılık, iç rekoltesi düşen İngiltere'nin ithalat ihtiyacı 3,6 milyon tona, Pakistan'ın ithalat tahmini 1 milyon tona ve Afganistan'ınki 4,8 milyon tona yükseldi. Bangladeş ve Vietnam'ın alım tahminlerinde ise gerileme yaşandı. Karadeniz'deki kısıtlamalar, ton başına buğday fiyatlarında artışa yol açtı. Temmuz ayına kıyasla AB menşeili buğdayın tonu 262 dolara, ABD buğdayı 321 dolara çıktı. Kanada buğdayı 292 dolar, Avustralya buğdayı 291 dolar ve Arjantin buğdayı 239 dolar seviyesine ulaştı. Piyasadan ayrışan Rus buğdayı ise yeni mahsul baskısıyla 224 dolara geriledi. Rusya hükümeti ayrıca, 19-25 Ağustos tarihleri arasında geçerli olmak üzere buğday ihracat vergisini ton başına 326,6 rubleden 721,1 rubleye çıkararak iki katından fazla artırdı. Limanların kapanması nedeniyle Ukrayna'da ağustos ayının ilk yarısında tahıl ihracatı 590 bin tonla sınırlı kaldı. Ülkede en az 10 milyon ton eski sezon ürünü stoklarda beklerken, liman blokajının GSYİH'ya yüzde 1 ila 1,5 oranında zarar vermesi öngörülüyor. Kazakistan'da ise kuraklık nedeniyle 2026 buğday rekoltesinin yüzde 30 düşüşle 13-13,5 milyon tona gerilemesi ve iç piyasa fiyatlarının yüzde 10 artması bekleniyor.
