Dünyanın en büyük gölü unvanını gururla taşıyan Hazar Denizi, tam 386.400 kilometrekarelik devasa yüzölçümüyle adeta bir kıtayı andırıyor. Bu olağanüstü su kütlesi, hem Avrupa hem de Asya topraklarına yayılarak coğrafi bir mucizeyi gözler önüne seriyor. Deniz seviyesinin 27 metre altında yer alan Hazar, Kazakistan, Rusya, Azerbaycan, İran ve Türkmenistan gibi beş ülkenin sınırı boyunca uzanıyor.
Kıtaları Birleştiren Su Kütlesi
Hazar Denizi'nin Japonya'nın toplam yüzölçümüne yakın bir büyüklükte olması, onun ne denli devasa olduğunun somut bir göstergesi. Hatta bu, Kuzey Amerika'nın en büyük tatlı su gölü olan Superior Gölü'nün yaklaşık beş katı büyüklüğüne denk geliyor. Dört bir yanı karayla çevrili olmasına rağmen 'deniz' olarak anılan Hazar, küresel ölçekteki tüm göl sularının tam %44'ünü barındırıyor. Yaklaşık 30 milyon yıl önce şekillenmeye başladığı ve 5,5 milyon yıl önce karalarla tamamen çevrelendiği düşünülen bu eşsiz coğrafya, 130'dan fazla nehirden besleniyor.
Yaşam Kaynağı ve Tehdit Altındaki Ekosistem
Avrupa'nın en uzun nehri Volga'nın yanı sıra Ural ve Kura nehirlerinin sularıyla hayat bulan Hazar Denizi, bu akışlar sayesinde neredeyse tatlı su özelliği taşıyor. Azerbaycan'ın başkenti Bakü, kıyıdaki en büyük yerleşim yeri olarak öne çıkarken, İran'dan Astara, Kazakistan'dan Atyrau ve Rusya'dan Derbent gibi şehirler de Hazar'ın kıyısında yer alıyor. Zengin petrol rezervleri ve dünyaca ünlü havyarıyla bilinen bu bölge, aynı zamanda 850 hayvan ve 500'den fazla bitki türüne ev sahipliği yapıyor. Ancak bu canlı zenginliği, kritik derecede tehlike altındaki mersin balığı türleri, Hazar fokları ve beluga gibi türleri barındırsa da, petrol sanayisinin yol açtığı kirlilik ve nehirler üzerine kurulan barajlar nedeniyle büyük bir tehdit altında. Küresel ısınmanın etkileriyle birlikte Hazar Denizi'nin su seviyesinde 9 ila 18 metrelik bir düşüş yaşanması bekleniyor, bu da bölgenin geleceği hakkında ciddi endişelere yol açıyor.
