Dünyanın en büyük iç su kütlesi olan Hazar Denizi'nde su seviyesindeki düşüş dikkat çekici boyutlara ulaştı. Kazakistan'ın kuzey ve kuzeydoğu kıyılarında yapılan hava gözlemlerinde, daha önce su altında olan yeni kara parçaları tespit edildi. Bilim insanları, bu durumun iklim değişikliği ve insan kaynaklı faaliyetlerin bir sonucu olduğunu belirtiyor.
Denizin ortasında yeni oluşumlar
Kazakistan'ın Kulaly Adası civarında yapılan bir hava keşfi sırasında, daha önce suyla kaplı yeni bir kara parçasının yüzeye çıktığı gözlemlendi. Çevre aktivisti Daniyar Akimzhanov, son 4-5 yıl içinde Hazar Denizi'nin bu bölgesinde birden fazla yeni adanın belirdiğini ifade etti. Bazı yeni oluşumların yaklaşık 1 kilometre uzunluğa ve 200-300 metre genişliğe ulaştığı bildirildi.
Su seviyesi düşüşü adaları ortaya çıkarıyor
Hazar Denizi'nin kuzey kesimlerinde ortalama su derinliğinin 3 ila 6 metre arasında değiştiği biliniyor. Deniz tabanının genel olarak düz bir yapıya sahip olduğu bu bölgelerde, su seviyesindeki azalma daha önce sular altında kalan alanların karaya dönüşmesine yol açıyor. Hazar Denizi Kazak Araştırma Enstitüsü, bu yeni kara parçalarının kalıcı ada niteliği kazanıp kazanmayacağının, deniz seviyesindeki dalgalanmalara, mevcut dalgalara ve deniz tabanının yapısına bağlı olacağını açıkladı.
25 yılda 16 bin kilometrekare alan açığa çıktı
Hazar Denizi Kazak Araştırma Enstitüsü'nün verilerine göre, 2000 ile 2025 yılları arasında kuzeydoğu Hazar'ın incelenen kesiminde yaklaşık 16 bin 384 kilometrekarelik alanın suyla kaplı olmadığı tespit edildi. Uydu görüntüleri, özellikle Kulaly Adası ve Tyuleniy Takımadaları çevresindeki kıyı şeridinde önemli değişimler olduğunu gösteriyor. 2021-2026 döneminde yaşanan su seviyesi düşüşüyle birlikte yeni deniz tabanı alanları da gün yüzüne çıktı.
Su seviyesi 30 yılda 2,45 metre geriledi
Yapılan ölçümler, Hazar Denizi'nin Kazakistan'a ait kesimindeki su seviyesinin 1996 yılında eksi 26,82 metre olduğunu, 2025 yılında ise bu değerin eksi 29,27 metreye düştüğünü ortaya koyuyor. Bu, yaklaşık 30 yıllık bir süreçte toplamda 2,45 metrelik bir gerilemeye işaret ediyor. Kulaly Adası gözlem istasyonunda Temmuz 2026 itibarıyla kaydedilen eksi 29,42 metrelik su seviyesi, istasyonun faaliyet süresi boyunca ölçülen en düşük değer olarak kayıtlara geçti.
Hazar Denizi'ndeki küçülmenin nedenleri
Bilim insanları, Hazar Denizi'ndeki su kaybının başlıca nedenleri olarak artan sıcaklıkları, yüksek buharlaşma oranlarını ve insan faaliyetlerini gösteriyor. Denize ulaşan suyun büyük çoğunluğunun (%80'den fazlasının) Volga Nehri'nden geldiği dikkate alındığında, nehir üzerindeki barajlar, tarımsal sulama projeleri ve genel su tüketimindeki artışlar su dengesini olumsuz etkiliyor. Araştırmacılar, su seviyesindeki düşüşün devam etmesi durumunda, özellikle sığ olan kuzey bölgelerinde daha fazla karasal alanın ortaya çıkabileceği öngörüsünde bulunuyor.
