İtalya'da 160 yıllık gelenek sona erdi: Vatandaşlık hakkı toprakla sınırlı!

İtalya Anayasa Mahkemesi, 2025 yılı itibarıyla yürürlüğe giren ve yalnızca İtalya topraklarında doğanlar için vatandaşlık hakkını sınırlayan tartışmalı yasanın anayasaya uygun olduğuna karar vererek, ülkede 160 yıldır süregelen bir geleneği sonlandırdı.

Soy Bağı İlkesinde Kökten Değişiklik

Torino Mahkemesi tarafından yapılan anayasal itirazları reddeden yüksek mahkeme, hükümetin soy bağı ilkesini daraltan bu düzenlemesinin hukuki temellere dayandığına hükmetti. Önümüzdeki haftalarda gerekçeli kararın açıklanması beklenirken, bu karar özellikle Amerika kıtasında yaşayan milyonlarca İtalyan kökenli diaspora mensubu için vatandaşlık yolunun büyük ölçüde kapanması anlamına geliyor.

Vatandaşlık Başvuruları Zorlaşıyor

İtalya'da 1865 yılından bu yana uygulanan ve "ius sanguinis" (soy bağı) ilkesine dayanan sistem, İtalyan bir ebeveynden doğan herkese nesiller boyu otomatik vatandaşlık hakkı tanıyordu. Ancak yeni yasa ile bu hak, yalnızca ebeveyni veya büyükanne-büyükbabası doğrudan İtalya topraklarında doğmuş kişilerle sınırlandırıldı. Ayrıca çifte vatandaşlık imkanını zorlaştıran düzenleme, vatandaşlığı aktaracak olan üst soyun, torunun doğduğu tarihte başka bir ülke vatandaşlığına geçmemiş olmasını ve yalnızca İtalya vatandaşı kalmış olmasını şart koşuyor. Bu durum, 1861-1918 yılları arasında ülkeden göç eden 16 milyon İtalyan'ın torunları için hak elde etmeyi neredeyse imkansız hale getiriyor. Zaten oldukça maliyetli ve karmaşık olan, bazen konsolosluklarda 10 yıla kadar uzayan vatandaşlık başvuru süreci, bu yeni hukuki engellerle birlikte tamamen tıkanma noktasına geldi. Uzmanlar, bu kısıtlamanın İtalya’nın ciddi nüfus kaybı yaşayan bölgelerindeki "1 Euro'luk ev" gibi geri dönüş projelerini de olumsuz etkileyeceğini öngörüyor. Soy bağı üzerinden yürütülen nüfus gençleştirme stratejilerinin, yeni yasanın yarattığı katı şartlar nedeniyle sekteye uğrayabileceği ve diasporanın İtalya ile olan kurumsal bağlarının zayıflayacağı değerlendiriliyor.