İran'ın 400 milyar dolarlık devasa varlık hamlesi: ABD'nin gizli anlaşması ve küresel dengeler

ABD'nin, İran ile olası bir savaşın önüne geçme çabaları kapsamında attığı adımlar, finansal piyasalarda şimdiden önemli yankı bulmaya başladı. Tahran yönetiminin dondurulmuş varlıklarının bir kısmının serbest bırakılmasına yönelik yürütülen görüşmeler, Katar'ın da aktif katılımıyla hız kazanmış durumda. Bu ilk etapta, İran'ın 100 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılması hedefleniyor. Anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte bu rakamın 24 milyar dolara ulaşacağı öngörülüyor.

Kısa Vadede 100 Milyar, Uzun Vadede 400 Milyar Dolarlık Bir Serbestleşme

Bu finansal serbestleşme planı, İran için stratejik bir öneme sahip. Mevcut 100 milyar dolarlık varlığın zamanla geri kazanılması ve bunun yanı sıra 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonuyla birleşmesi durumunda, İran ekonomisi toplamda 400 milyar dolarlık devasa bir kaynağa ulaşmış olacak. Bu fonların büyük bir kısmı, uygulanan yaptırımlar nedeniyle Çin, Hindistan, Irak ve Katar gibi ülkelerde kilitli kalan petrol satış gelirlerinden oluşuyor. Katar, bu süreçte İran Merkez Bankası'nın talep ettiği gıda, ilaç ve diğer insani yardım malzemelerinin temini için finansal köprü görevi üstlenecek.

ABD İçinde Tartışmalar ve Liderler Arası Gerilim

Bu anlaşma, ABD içinde de ciddi tartışmalara yol açmış durumda. Bazı eleştirmenler, anlaşmanın İran'ın nükleer programında somut tavizler vermeden önce önemli ekonomik kazanımlar elde etmesine olanak tanıdığını savunuyor. Buna karşılık, Başkan Yardımcısı JD Vance ve destekçileri, Hürmüz Boğazı'nın açılmasının küresel ekonomi üzerindeki baskıyı hafifleteceğini ve bölgedeki çatışma riskini azaltacağını belirtiyor. Öte yandan, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney'in sosyal medya üzerinden yaptığı yorumlar ve Başkan Trump'ın buna verdiği sert yanıtlar, liderler arasındaki gerilimin devam ettiğini gösteriyor. Trump, İran'ın çaresiz olduğunu ve hiçbir şekilde para alamayacağını iddia ediyor. Bu durum, anlaşmanın uygulanabilirliği ve geleceği hakkında soru işaretleri yaratıyor. ABD'nin daha önce de benzer adımlar attığı, 2023'te Güney Kore'deki 6 milyar dolarlık petrol gelirinin Katar'a aktarılmasına izin verdiği ancak Hamas saldırılarının ardından bu fonları dondurduğu biliniyor. Analistler, İran ekonomisinin toparlanması için geniş çaplı yaptırım muafiyetlerinin şart olduğunu vurgularken, ABD'li yetkililer ise uranyum zenginleştirme gibi konularda yapıcı adımlar atıldığı sürece fonlara erişimin kolaylaşacağını belirtiyor.