İran için nefes alma anı: ABD ile imzalanan tarihi anlaşma ekonomik kurtuluşun kapısını aralıyor

Aylar süren yıkıcı çatışmalar ve yoğun abluka altında ekonomisi ağır darbe alan İran, kritik bir dönüm noktasında. ABD ile varılan tarihi mutabakat, Tahran yönetimine savaş öncesinden çok daha büyük ekonomik fırsatlar sunarak ülkenin nefes almasını sağlayacak.

EKONOMİK KURALLAR YENİDEN YAZILIYOR

14 maddelik bu tarihi anlaşmanın hayata geçmesiyle birlikte, İran ekonomisinin temel dinamiklerinin tamamen değişeceği öngörülüyor. Mutabakatın en çarpıcı maddelerinden biri, küresel petrol piyasasındaki krizlerin ardından İran'ın yeniden petrol satışlarına başlamasına olanak tanıması. Rystad Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge Leon'a göre, İran'ın günde 2 milyon varil petrol ihraç etme kapasitesine ulaşması bekleniyor. Daha önce gelirinin yüzde 50'sini petrolden sağlayan ve tek alıcısı Çin olan İran için ABD, petrol taşımacılığı, sigorta ve satış işlemlerinde yaptırım muafiyeti tanıyacak. Bu şeffaf satış süreci, İran'ın artık büyük fiyat indirimleri yapmak zorunda kalmayacağı anlamına geliyor. Ancak analistler, bu muafiyetin 60 günlük ateşkes süresiyle sınırlı kalması durumunda uluslararası alıcıların uzun vadeli işbirliğine temkinli yaklaşabileceği uyarısında bulunuyor.

BLOKE FONLAR SERBEST KALIYOR, YENİDEN İMAR BAŞLIYOR

Anlaşma kapsamında ABD'nin dondurduğu fonların serbest bırakılması, Tahran'ın kesintiye uğrayan nakit akışını önemli ölçüde düzeltecek. Analistler, dondurulan varlıkların büyüklüğünü 124 ila 167 milyar dolar arasında tahmin ederken, bu rakam İran'ın savaş öncesi yıllık ekonomik üretiminin yaklaşık dörtte birine denk geliyor. İran Merkez Bankası dondurulmuş fonlarına tam erişim sağlayacak ve en hızlı serbest kalacak kaynağın Katar'da tutulan yaklaşık 12 milyar dolarlık fon olduğu belirtiliyor. İranlı yetkililerin savaşın ülkeye verdiği maddi zararı 270 milyar dolar olarak açıklamasının ardından, mutabakat ülkenin yeniden inşası için 300 milyar dolarlık bir yatırım fonunun kurulmasını da öngörüyor. IMF'in eski başkan yardımcılarından Adnan Mazarei, hasar gören sektörlerin ayağa kaldırılmasının ciddi bir kaynak ve zaman gerektireceğini vurgularken, Trump yönetimi bu fonun özel sektör kaynaklarıyla finanse edileceğini belirtiyor. Yaptırımların gevşetilmesi, İranlı şirket ve bankaların uluslararası piyasalarda serbestçe ticaret yapabilmesinin önünü açacak. ABD Başkanı Donald Trump, bu tarihi adımın, Tahran'ın nükleer program taahhütleri dahil tüm yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde kalıcı olacağını ifade etti.