ABD yönetimi, İran'ı küresel ekonomiden izole etme hedefiyle başlattığı "ekonomik taarruz" kapsamında, Tahran ekonomisini ayakta tutan ticaret hatlarını kesmeyi amaçlıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD Başkanı'nın İran'ın büyük partnerlerini hedef aldığını ve bu ülkelerin ABD ile İran arasında seçim yapması gerektiğini belirtti. Bakan Bessent, isim vermese de, İran'ın önde gelen ticari ortakları arasında Çin, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Hindistan ve Türkiye'nin bulunduğu bir liste olduğu görülüyor. Bu ülkelerin ABD'nin mesajını alıp almadığı ise henüz netleşmedi.
Türkiye-İran ticaretine odaklanıldı
Türkiye ile İran arasındaki ikili ticaret, 2024 yılında 5,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Ankara, bu ticarette ağırlıklı olarak makine, yedek parça, kimyasal ve tarım ürünleri ihraç ederken, İran'dan enerji ürünleri ithal ediyor. Özellikle, iki ülke arasındaki 25 yıllık doğalgaz sözleşmesinin Temmuz sonunda sona ermesiyle birlikte, Türkiye'nin İran'dan gaz ithalatı arttı ve İran'ın Türkiye'nin toplam doğalgaz ithalatındaki payı %18,6'ya ulaştı. Ankara, tedarik çeşitliliğini artırma çabalarına rağmen İran ile bağlarını koparma yönünde bir işaret vermedi.
Çin ve BAE'nin durumu
Çin, ABD verilerine göre İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda ve ülkenin petrol ihracatının yaklaşık %90'ını gerçekleştiriyor. 2025'te iki ülke arasındaki resmi ticaret hacminin 9,96 milyar dolar olması beklenirken, bildirilmeyen ham petrol ithalatının bu rakama dahil edilmediği belirtiliyor. Pekin yönetimi yaptırımlara karşı çıksa da, Eurasia Group uzmanlarına göre resmi açıklamalar ile fiili uygulamalar arasında bir çelişki bulunuyor. Diğer yandan, BAE, geçtiğimiz hafta kendi topraklarına yöneltilen balistik füze saldırılarının ardından İran ile tüm ticari ve finansal işlemleri askıya aldı. Washington Enstitüsü'ne göre, İran'ın küresel ekonomiye erişimini sağlayan örtülü finansal işlemlerin kesilmesi, BAE'nin daha sert tedbirler almasını gerektiriyor.
