İklim değişimi kıtayı resmen ikiye ayırıyor: Afrika'da yeni bir çağ başlıyor!

Bilim dünyası, iklim değişikliği ile tektonik hareketler arasındaki beklenmedik ve ezber bozan bir ilişkiyi mercek altına aldı. Scientific Reports'ta yayımlanan ve Live Science'ın da ayrıntılandırdığı yeni bir araştırma, Doğu Afrika'daki kuraklaşma sürecinin, kıtayı ikiye bölen devasa tektonik yarığı tahmin edilenden çok daha hızlı bir şekilde hareketlendirdiğini ortaya koydu.

İKLİMİN TEKTONİK HAREKETLERİ YÖNETTİĞİ KANITLANDI

Genellikle dağ oluşumu gibi tektonik olayların iklimi etkilediği düşünülürken, bu çalışma madalyonun ters yüzünü gösterdi. Columbia Üniversitesi'nden ünlü jeolog ve fizikçi Prof. Christopher Scholz liderliğindeki ekip, iklimin doğrudan tektonik süreçleri yönetebildiğini kesin olarak saptadı. Scholz, "Genelde dağların oluşumunun yerel iklimi değiştirdiğini düşünürüz ancak verilerimiz, iklimin de doğrudan tektonik hareketleri etkileyebildiğini gösteriyor" diyerek bu çığır açan bulgunun altını çizdi.

TURKANA GÖLÜ'NDEN ŞOK EDİCİ BULGULAR

Araştırma, Doğu Afrika Rifti'nin tam kalbinde yer alan ve dünyanın en büyük çöl göllerinden biri olan Turkana Gölü'nde gerçekleştirildi. Bilim insanlarının elde ettiği bulgulara göre, yaklaşık 5.000 yıl önce sona eren 'Afrika Nemli Dönemi'nde göl seviyesi bugünkü durumundan tam 150 metre daha yüksekti. Bu devasa su kütlesinin zamanla çekilmesi, yer kabuğu üzerindeki baskıyı önemli ölçüde azalttı. Su baskısının hafiflemesiyle birlikte bölgedeki fay hatları yılda ortalama 0,17 mm daha hızlı hareket etmeye başladı. Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de su seviyesindeki bu düşüşün, yer altındaki magmayı harekete geçirmesi oldu. Göl sularının azalmasıyla oluşan basınç düşüşü, yer altındaki mantonun daha hızlı erimesine ve magma odalarına daha fazla materyal akışına neden oldu. Bu durum, bölgedeki fay hatları üzerindeki gerilimi daha da artırarak deprem sıklığını yükseltti. Prof. Scholz, bu sürecin sonuçlarını, "Bölgede fay oluşumunun arttığını gözlemliyoruz. Bu da günümüzde, 8.000 yıl öncesine göre çok daha sık deprem yaşandığı anlamına geliyor" şeklinde özetledi. Bilim ekibi, bu karmaşık iklim-tektonik ilişkisini daha geniş bir ölçekte anlamak için çalışmalarını Malavi Gölü'ne taşıyacak. Burada son 1,4 milyon yıllık su seviyesi değişimleri incelenerek, uzun vadeli iklim döngülerinin kıtaların ayrılma sürecini nasıl yönlendirdiği haritalandırılacak. Daha önceki uyarılarda, Kenya, Tanzanya, Etiyopya ve Somali'yi kapsayan Doğu Afrika bloğunun ana kıtadan koparak yeni bir ada kıta oluşturacağı belirtilmişti.