Hürmüz Boğazı yeniden açıldı ama gemiler hala tereddütte: Anlaşma sahaya ne zaman yansıyacak?

ABD ve İran arasındaki gerilimlerin ardından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılmasına yönelik anlaşma sağlandı. Bu gelişme küresel petrol fiyatlarında bir miktar düşüşe neden olsa da, sektörün devleri şimdilik temkinli bir bekleyiş içinde.

BELİRSİZLİK SÜRÜYOR, HAFTALAR ALABİLİR

Dünyanın önde gelen tanker işletmecilerinden Mitsui OSK Lines'ın (MOL) CEO'su Jotaro Tamura, Financial Times'a verdiği röportajda durumun hassasiyetini dile getirdi. Armatörlerin, anlaşmanın sahadaki somut yansımalarını görene kadar boğazdan geçişlere yeniden başlamakta aceleci davranmayacağını belirtti. Tamura'ya göre, bu sürecin haftalar sürmesi muhtemel. Zira daha önceki başarısız girişimler ve 107 gün süren savaş süreci, sadece ülkeler arası bir anlaşmanın şirketlerin güvenliği için yeterli olmadığını gösterdi. ABD Başkanı Trump'ın güvenli rota açıklamalarına rağmen, MOL gibi büyük oyuncular imzaların atılmış olmasının ardından bile temkinli olmayı tercih ediyor. Geçmiş deneyimler, trafiğin normale dönmesinin en az birkaç hafta, hatta bir ayı bulabileceği yönünde ipuçları veriyor.

GÜVENLİK ENDİŞELERİ VE YENİ ÜCRETLENDİRME MESELESİ

Savaş öncesinde küresel petrol ve LNG ticaretinin beşte birinden fazlasının geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki günlük 135 gemilik trafik, adeta sıfıra inmişti. Bazı gemiler GPS'lerini kapatıp karanlıktan faydalanarak kaçmaya çalışırken, ticarete devam eden firmalar da oldu. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve Intertanko gibi kuruluşlar, mahsur kalan denizcilerin tahliyesi ve güvenli koridorlar oluşturulması için çalışırken, bir yandan da İran'ın boğaz geçişlerinden ücret talep etme girişimleri gündemde. Yapılan anlaşmaya göre İran, ilk 60 gün boyunca gemilerden ücret almayacak ancak sonrasında 'servis ve bakım ücretleri' adı altında bir bedel talep edecek. Ayrıca İran acenta gemilerinin kullanılması ve bu teknelerin kılavuzluk ücreti alması gibi detaylar da dikkat çekiyor. MOL CEO'su Tamura, bu tür ücret taleplerinin uluslararası seyrüsefer serbestisi kurallarına aykırı olduğunu vurgularken, şirketi Japonya Başbakanı'nın iddialarına karşılık Umman ve Hindistan gibi ülkelerin diplomasisinin de sürece katkı sağladığını belirtti.