Orta Doğu'nun enerji haritasını kökten değiştirebilecek tarihi bir hamle için geri sayım başladı. Irak, Suriye ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD), İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki petrol sevkiyatı hakimiyetine meydan okuyacak devasa bir projeye imza atmaya hazırlanıyor. Üst düzey yetkililerden alınan bilgilere göre, Kerkük'ten Suriye'nin Banyas kıyı kentine uzanan ve yaklaşık 500 mil uzunluğundaki tarihi petrol boru hattı yeniden hayat bulacak.
TARİHİ ANLAŞMA BEYAZ SARAY'DA DUYURULACAK
Bu kritik anlaşmanın, önümüzdeki hafta Irak Başbakanı Ali el-Zaidi'nin Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşmede resmen ilan edilmesi bekleniyor. ABD'nin Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın, Başbakan Zaidi'nin ziyareti öncesinde anlaşmanın detayları üzerinde yoğun bir çalışma yürüttüğü belirtiliyor. Zaidi'nin ABD programında, ülkenin enerji kalbi Teksas'a yapacağı ziyaret de dikkat çekiyor. Anlaşmanın imza törenine Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şaibani'nin de katılması öngörülüyor. Bu iş birliğinin hızlanmasında, Suriye'deki silahlı muhaliflerin lideri Ahmed eş-Şara'nın Beşar Esed'i devirerek ABD yörüngesine girmesi önemli bir rol oynadı. Başkan Trump'ın, NATO zirvesinde Şara için kullandığı 'harika' ve 'büyük saygı duyulan' ifadeleri de bu yeni dönemin habercisiydi. ABD'nin, Suriye'yi "Terörü Destekleyen Devletler" listesinden çıkarması da Amerikan şirketlerinin projeye katılımını kolaylaştıracak.
YENİDEN CANLANAN BORU HATTI: POTANSİYEL VE ZORLUKLAR
Irak Petrol Şirketi tarafından 1952'de tamamlanan ve günlük 300 bin varil kapasiteye sahip olan bu boru hattı, 1980'lerde İran-Irak Savaşı sırasında Suriye'nin İran safında yer almasıyla kapatılmıştı. 2003 ABD işgalinde ağır hasar gören hat, tamamen atıl duruma düşmüştü. Bölgesel yetkililer, hattın yeniden faaliyete geçmesi için elektrik sistemleri, depolar ve pompaların tamamen yenilenmesi gerektiğini, bunun da 2 ila 3 yıllık bir süreci gerektirdiğini vurguluyor. Daha önce 2024 sonlarında Esed'in devrilmesinin ardından yapılan canlandırma görüşmeleri sonuçsuz kalmıştı. Ancak Irak hükümeti, ABD'li firmalar Capital TI ve Chevron ile bir Katarlı şirketin de dahil olduğu ön anlaşmayı onayladı. İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki artan kontrolü, petrol ihracatının yüzde 95'ini bu boğaz üzerinden yapan Irak için alternatif rotaları zorunlu kılıyor. Mayıs ayında Irak'ın deniz yoluyla petrol ihracatı geçen yılın ortalamasının sadece yüzde 8'ine geriledi. Savaşın getirdiği ekonomik gerçekler, Bağdat'taki Şii partiler ve İran'a yakın milislerin Sünni lider Şara ile çalışmaya mesafeli yaklaşımına rağmen Irak'ı Suriye ile iş birliğine itiyor. Uzmanlar, savaş öncesi şüphelerin yerini Irak'ın Suriye'ye olan ihtiyacının netleşmesine bıraktığını belirtiyor.
