EYT sonrası emeklilikte yeni dönem: Kademeli emeklilik umutları yeşeriyor mu?

Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi, 2023'te yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle büyük bir dönüşüm yaşadı. SGK uzmanı Özgür Erdursun'a göre, ilk büyük dalganın ardından daha sakin ama kritik bir süreç başladı. EYT düzenlemesiyle bir yıl içinde 2 milyonu aşkın kişiye yaşlılık aylığı bağlanması, sistemde köklü bir değişime işaret etti. Ancak kamuoyunda oluşan 'herkes emekli oldu' algısının aksine, sistemin içinde hala önemli bir kesim emeklilik hakkını bekliyor.

Bekleyen Kesim ve Farklı Şartlar

Prim gün sayısını tamamlayamayan EYT'liler nedeniyle emeklilik başvuruları tamamen sona ermeyecek. Bu kesim ya 5000 ile 5975 gün arasındaki prim şartını tamamlayacak ya da kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 3600 gün üzerinden emekliliği bekleyecek. Bu durum, önümüzdeki birkaç yıl boyunca 'gecikmeli emeklilik dalgasının' daha düşük tempoda da olsa süreceğini gösteriyor. Özellikle 9 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanlar için şartlar daha ağırlaşıyor; SSK'lılar için 7000 gün, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındakiler için ise 9000 gün prim şartı aranırken, yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak uygulanıyor. Bu tablo, yeni nesiller için daha uzun çalışma süreleri gerektirdiğini ortaya koyuyor.

Sistemin Rahatlaması ve Kademeli Emeklilik Talebi

2023'teki yoğun başvuru sürecinin ardından emeklilik taleplerinde belirgin bir düşüş bekleniyor. Başvuruların birkaç yıl içinde on binler seviyesine gerilemesi öngörülüyor. Bu düşüş, sosyal güvenlik sistemi için bir fırsat olarak görülüyor. Başvuruların azalması ve aktif çalışan sayısındaki artış, aktif/pasif dengesini iyileştirebilir. Türkiye'nin genç nüfus avantajını koruduğu ve istihdam artışı ile kayıt dışılığın azaltılması halinde sosyal güvenlik dengeleri daha da güçlenebilir. Bu noktada, 1999 sonrası sigortalı olan ve mevcut şartları ağır bulan geniş bir kesimin daha adil bir geçiş talebi olan 'kademeli emeklilik' yeniden gündeme geliyor. Sistemin mali olarak rahatlamasıyla bu taleplerin karşılık bulma olasılığının artabileceği değerlendiriliyor.