Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ABD Başkanı Donald Trump'a İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgası başlatmaması çağrısında bulunduğunu bildirdi. Pazartesi günü Ankara'da düzenlenen bir konferansta konuşan Kalın, Erdoğan'ın cumartesi günü Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde, "barış saldırı emri vermemesi" çağrısını yinelediğini aktardı. Kalın, ABD'nin İran'a yönelik herhangi bir yeni saldırısının bölgede yeni bir şiddet sarmalını tetikleyeceği uyarısında bulundu.
Anlaşma taslağı ve detayları
Kalın, Türkiye ve diğer bölgesel arabulucuların "adil bir anlaşma" olarak tanımladığı, yedi maddelik bir plan üzerinde ilerleme kaydedildiğini belirtti. Önerilen anlaşma kapsamında İran'a yaptırım muafiyeti tanınması ve dondurulan fonlarına erişim sağlaması öngörülüyor. Buna karşılık Tahran yönetiminin nükleer silah edinmeme taahhüdünde bulunması, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile temas kurmayı kabul etmesi ve ardından Hürmüz Boğazı'nı açması planlanıyor. Sürecin mevcut aşamasına dair açıklama yapan Kalın, "Şu anda sadece ilk adımı kimin atacağı, bir sıralama meselesi. Bulunduğumuz nokta burası" dedi. Küçük bir olayın dahi bölgeyi yeni bir çatışma dalgasına sürükleyebileceği uyarısında bulunan Kalın, "Önümüzdeki birkaç gün içinde bu anlaşmayı sağlayabilirseniz, o zaman bir saldırı olmayacaktır" ifadelerini kullandı. Anlaşma sağlanamaması halinde ABD'nin yeni saldırılarının birkaç gün içinde gelebileceğini ekledi.
Diplomatik fırsatlar ve İran'dan karamsar bakış
Kalın, sürecin ilerlemesi için İran'ın daha fazla esneklik göstermesi gerektiğini vurguladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın COP31 iklim zirvesi marjında Antalya'da bölgesel liderlere ev sahipliği yapmasının beklendiğini ve bunun anlaşmayı ilerletmek adına potansiyel bir fırsat sunacağını kaydetti. Kalın ayrıca Katar'ın gelecek hafta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve üst düzey İranlı ulusal güvenlik yetkilisi Muhsin Rızai'ye ev sahipliği yapacağını belirterek, bu buluşmayı müzakerelerde bir kırılma noktası için önemli bir fırsat olarak değerlendirdi. Sürece yakın İranlı bir kaynak ise Washington'ın bu anlaşmayla ilerleme kaydetmesi konusunda çok az umut olduğunu dile getirdi. Middle East Eye'a konuşan kaynak, İran'ın yakında yeni bir tırmanma dalgası beklediğini ve bu durumun Tahran'ın bölgedeki ve bölge dışındaki ABD üslerine sert bir karşılık vermesine yol açacağını savundu. Kaynak, "Trump yalnızca maliyetten anlar ve bunu onun için çok maliyetli kılmalıyız" dedi. Hafta sonu bazı İran medya organlarında İran'ın Avrupa'daki ABD üslerini hedef alabileceğine işaret eden görüntülerin yayımlanması, olası bir tepkide Türkiye'nin nasıl yanıt verebileceği tartışmalarını gündeme getirdi. Avrupalı ülkeleri gerilimi yatıştırmaya yardım etmek yerine derinleştirmekle suçlayan İranlı kaynak, "Biz Avrupa üslerini değil, ABD güçlerinin İran’a saldırmak için kullandığı Amerikan üslerini hedef alacağız" diye konuştu.
