Petrol fiyatlarının İran'daki gerilimin başlangıcından bu yana görülmeyen seviyelere doğru tırmandığı bir dönemde, New York merkezli yatırım bankası Citigroup'tan küresel piyasaları endişelendiren bir rapor yayımlandı. Nathan Sheets liderliğindeki ekonomistlerin kaleme aldığı analiz, bir arz şokunun hafiflerken, kapıda yeni bir şokun bekliyor olabileceği uyarısında bulunuyor.
EL NİÑO'NUN YIKICI EKONOMİK ETKİLERİ
Citigroup'un detaylı incelemesine göre, El Niño hava fenomeni; tarım sektöründe, altyapı sistemlerinde ve iş gücü verimliliğinde ciddi aksamalara yol açarak küresel ekonomi üzerinde "yıllarca sürecek yıkıcı etkilere" neden olabilir. Tropikal Pasifik Okyanusu'ndaki ENSO hava modelinin sıcak evresi olarak bilinen bu iklim olayı, Kuzey ve Güney Amerika, Asya, Afrika ve Avustralya'nın geniş bölgelerinde aşırı sıcaklıklar, şiddetli yağışlar ve buna bağlı olarak kuraklık riskini tetikliyor.
GEÇMİŞ VURGULAR VE GELECEK TAHMİNLERİ
Geçmiş El Niño döngülerinin her zaman ciddi ekonomik kayıplarla sonuçlandığına dikkat çeken ekonomistler, 1997-1998 yıllarındaki dalganın dünyaya yaklaşık 5,7 trilyon dolara mal olduğunu ve "kayıtlara geçen en yıkıcı" hava olayı olarak kayıtlara geçtiğini belirtiyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) tarafından paylaşılan güncel tahminler de tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. Bu yılın ikinci çeyreğinde başlayıp önümüzdeki yılın mart ayına kadar sürecek bir El Niño olasılığı yüzde 95'in üzerinde seyrediyor. Hatta 2026 yılının sonuna kadar "çok güçlü" bir El Niño evresinin yaşanma ihtimali ise yüzde 63 olarak öngörülüyor. Citigroup ekonomistleri, baz senaryolarında güçlü bir El Niño dalgasının beş yıllık bir süreçte küresel GSYİH'nin yaklaşık yüzde 2,7 ila 3,2'sine denk gelen, 3 trilyon ile 5 trilyon dolar arasında bir kayba yol açacağını tahmin ediyor. Ancak iklim krizinin tetikleyebileceği bir "Süper El Niño" senaryosunda bu zararın 7 trilyon dolara kadar çıkabileceği ve küresel hasılanın yüzde 6,4'ünü yok edebileceği uyarısı yapılıyor. Küresel ekonominin zaten gümrük vergisi politikaları, yaşlanan nüfus ve yavaşlayan verimlilik büyümesi gibi kronik sorunlarla boğuştuğu bir ortamda, bu doğal tehdit endişeleri artırıyor. Orta Doğu'daki çatışmalar sırasında Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasından kaynaklanan son enerji şokunun hafifleme sinyalleri vermesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirilse de, doğa olaylarının küresel ekonominin geleceği üzerindeki potansiyel etkisi göz ardı edilemez.
