Eğitimde Eşitsizlik: Kız Çocukları Eğitimden Ayrılıyor

Türkiye'de eğitim alanındaki eşitsizlikler, özellikle kız çocuklarının eğitime erişiminde kendini gösteriyor. Yaklaşık 221 bin 739 kız çocuğu ve 220 bin 904 erkek çocuğu zorunlu eğitim çağında olmasına rağmen eğitim sisteminin dışında kalıyor. Kız çocuklarının eğitimden uzaklaşmasının başlıca nedenleri arasında ev içi iş yükü, erken ve çocuk yaşta evlilik ile ailenin uygun görmemesi gibi cinsiyet ayrımcılığına dayalı faktörler yer alıyor.

EĞİTİMDEKİ CİNSİYET AYRIMCILIĞI

TÜİK verilerine göre, 2021 yılında gerçekleşen evliliklerin %2,3’ü 16-17 yaş aralığındaki kız çocuklarını kapsarken, aynı yaş grubundaki erkek çocuklarında bu oran sadece %0,1. Ne eğitimde ne de istihdamda olan genç nüfusun yüksekliği de ciddi bir toplumsal sorun oluşturuyor. Kadınların %30,1'i, erkeklerin ise %16,2'si ne eğitimde ne de istihdamda bulunuyor. Yoksulluk ve kötü beslenme gibi faktörler de eğitime erişimi olumsuz etkiliyor; yoksul kategorisindeki kadınların %20’si okuma yazma bilmiyor. Bu durum, yoksulluğun nesilden nesile aktarılmasına yol açan bir kısır döngü yaratıyor.

DİJİTAL UÇURUM VE YÜKSEKÖĞRETİMDEKİ EŞİTSİZLİKLER

Pandemi döneminde uzaktan eğitime geçiş, dijital araçlara erişimdeki eşitsizlikleri ve dijital okuryazarlıktaki eksiklikleri gözler önüne serdi. Devlet okullarındaki öğrenciler, özel okul öğrencilerine göre iki kat daha fazla öğrenme kaybı yaşadı. Yükseköğretimde kadınların okullaşma oranı erkeklere göre yüksek olsa da, mühendislik (%21,3) ve bilişim teknolojileri (%24,5) gibi alanlarda kadınların temsili oldukça düşük. Türkiye'de her 10 erkeğe karşılık sadece 3 kadın programlama yapabiliyor. STEM alanında çalışan kadınların ücretleri ise erkeklere göre ortalama %14,7 daha düşük.

TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİ VE İLERLEYEN ADIMLAR

Eğitim mevzuatından çıkarılan “toplumsal cinsiyet eşitliği” kavramı yerine “kadın-erkek fırsat eşitliği” ifadesi kullanılıyor. Eğitimdeki karar ve yetki organlarında kadınların temsili sınırlı. 2024 yılı itibarıyla 202 üniversiteden sadece 19'unda kadın rektör bulunuyor. Akbank'ın Girişimci Kadın Programı gibi girişimler, kadınların iş dünyasındaki yerini güçlendirmeyi amaçlıyor. Kadın Dostu Markalar Platformu'nun ödülleri ise toplumsal cinsiyet eşitliğini destekleyen kurum ve markaları onurlandırıyor.